Bel ağrısı, omurganın bel bölgesinde bulunan kas, bağ, disk, eklem veya sinir dokularından kaynaklanabilen yaygın bir kas-iskelet sistemi şikâyetidir. Ani başlayabileceği gibi uzun süre devam eden kronik bir sorun haline gelebilir. Ağrının şiddeti ve süresi, altta yatan nedene ve kişinin fiziksel özelliklerine bağlıdır.
Bel ağrısı belirtileri arasında bel bölgesinde sızlama, hareketle artan ağrı, kas spazmı ve hareket kısıtlılığı bulunur. Sinir kökü etkilenmesi durumunda ağrı kalça ve bacaklara yayılabilir. Uyuşma, karıncalanma ve kas güçsüzlüğü eşlik edebilir. Tanı, tıbbi öykü ve fizik muayene bulgularına dayanır.
Bel ağrısı nedenleri arasında kas zorlanmaları, bel fıtığı, omurga eklemlerinde dejenerasyon ve spinal kanal darlığı bulunur. Uzun süre hareketsiz kalmak, ağır kaldırmak ve fiziksel yüklenmeler şikâyetleri artırabilir. Görüntüleme yöntemleri, özellikle ciddi hastalık şüphesi veya nörolojik bulgu varlığında kullanılır.
Bel ağrısı tedavisi, ağrının nedenine, süresine ve hastanın klinik durumuna göre planlanır. Kontrollü egzersiz, fizik tedavi, uygun ilaçlar ve seçilmiş hastalarda girişimsel yöntemler uygulanabilir. İlerleyici bacak güçsüzlüğü, idrar yapamama veya kasık bölgesinde his kaybı acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
| Hastalığın Adı | Bel Ağrısı (Lumbalji) |
| Tıbbi Tanımı | Kaburgaların alt sınırı ile kalça kıvrımları arasında hissedilen ağrı, gerginlik veya rahatsızlık durumudur. Kas, bağ, disk, eklem, sinir veya omurga dışı yapılardan kaynaklanabilir. |
| Süresine Göre Sınıflandırma | Akut bel ağrısı genellikle 4 haftadan kısa sürer. Subakut bel ağrısı 4–12 hafta, kronik bel ağrısı ise 12 haftadan uzun devam eden ağrı olarak sınıflandırılır. |
| Başlıca Nedenleri | Kas ve bağ dokusu zorlanmaları, omurga disklerindeki dejeneratif değişiklikler, faset eklem kaynaklı ağrı, bel fıtığı, omurga kanal darlığı ve bazı inflamatuvar hastalıklar neden olabilir. |
| Bel Ağrısı Türleri | Nonspesifik mekanik bel ağrısı, sinir kökü etkilenmesine bağlı radiküler ağrı ve kırık, enfeksiyon veya tümör gibi belirli hastalıklardan kaynaklanan ağrılar şeklinde değerlendirilebilir. |
| Risk Faktörleri | Fiziksel hareketsizlik, ağır veya tekrarlayıcı yüklenme, sigara kullanımı, obezite, uyku bozuklukları ve psikososyal etkenler bel ağrısının gelişimini veya kronikleşmesini etkileyebilir. |
| Belirtiler | Bel bölgesinde ağrı, hareketle artan rahatsızlık, kas spazmı ve hareket kısıtlılığı görülebilir. Sinir kökü etkilenmişse kalçaya veya bacağa yayılan ağrı, uyuşma ve güçsüzlük eşlik edebilir. |
| Bel Fıtığı ile İlişkisi | Bel fıtığı bazı hastalarda bel ağrısı ve siyatik ağrısına neden olabilir. Ancak her bel ağrısının nedeni fıtık değildir; görüntülemede fıtık görülmesi de ağrının mutlaka bundan kaynaklandığı anlamına gelmez. |
| Tanı Yöntemleri | Belirtilerin süresi, ağrının yayılımı, nörolojik bulgular ve fizik muayene değerlendirilir. Gerektiğinde röntgen, MR, BT veya laboratuvar testleri kullanılabilir. |
| MR Görüntüleme Gereksinimi | Alarm bulgusu bulunmayan akut nonspesifik bel ağrısında erken dönemde rutin MR genellikle gerekli değildir. İlerleyici nörolojik kayıp, ciddi hastalık şüphesi veya tedavi planını değiştirecek durumlarda görüntüleme yapılabilir. |
| İlk Tedavi Yaklaşımı | Hastanın tolere edebildiği ölçüde günlük aktivitelere devam etmesi, uzun süreli yatak istirahatinden kaçınması ve uygun ağrı kontrolü temel yaklaşımlardır. |
| Fizik Tedavi ve Egzersiz | Bel ve karın kaslarının dayanıklılığını artıran egzersizler, kademeli fiziksel aktivite, hareket eğitimi ve uygun rehabilitasyon programları özellikle tekrarlayan veya kronik bel ağrısında yararlı olabilir. |
| İlaç Tedavisi | Uygun hastalarda kısa süreli nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar kullanılabilir. İlaç seçimi mide, böbrek ve kalp-damar risklerine göre değerlendirilir. Opioidler rutin ilk seçenek değildir. |
| Girişimsel Tedaviler | Belirli sinir kökü ağrılarında epidural enjeksiyonlar, seçilmiş faset kaynaklı kronik ağrılarda tanısal bloklar ve radyofrekans yöntemleri değerlendirilebilir. Bu girişimler her bel ağrısı türüne uygun değildir. |
| Cerrahi Tedavi | Belirgin sinir basısı, ilerleyici nörolojik kayıp, bazı omurga dengesizlikleri veya uygun ameliyatsız tedavilere rağmen devam eden ve cerrahiyle düzeltilmesi mümkün yapısal sorunlarda değerlendirilebilir. |
| Kronik Bel Ağrısında Yaklaşım | Düzenli egzersiz, fiziksel işlevin artırılması, uyku düzeni ve gerektiğinde bilişsel davranışçı yaklaşımlar tedavinin önemli bileşenleridir. Yalnızca görüntüleme bulgularına odaklanmak yeterli değildir. |
| Olası Komplikasyonlar | Tekrarlayan ağrı, hareket kısıtlılığı, günlük yaşam aktivitelerinde azalma, uyku sorunları ve kronik ağrı gelişebilir. Sinir basısı olan bazı hastalarda kalıcı nörolojik kayıp oluşabilir. |
| Acil Uyarı İşaretleri | Yeni idrar yapamama veya idrar-dışkı kontrol kaybı, genital ve makat çevresinde uyuşma, hızla ilerleyen bacak güçsüzlüğü, ciddi travma sonrası ağrı veya ateşle birlikte şiddetli bel ağrısı acil değerlendirme gerektirir. |
| İyileşme Süreci | Akut nonspesifik bel ağrısının büyük bölümü ilk birkaç hafta içinde belirgin düzelme gösterir. Bazı hastalarda ağrı tekrarlayabilir veya kronikleşebilir. |
| Genel Sonuç | Bel ağrısı çok farklı nedenlerle gelişebilen yaygın bir sağlık sorunudur. Çoğu hastada ameliyatsız tedavi yeterlidir. Başarılı tedavi için ağrının özellikleri, nörolojik bulgular ve bireysel risk faktörleri birlikte değerlendirilmelidir. |
Girişimsel Radyoloji / Girişimsel Nöroradyoloji
Prof. Dr. Özgür KILIÇKESMEZ
Bacaklara vurmayan Bel Ağrılarında Faset Termal Radyofrekans Tedavisi
Bel ağrısı tedavisinde kullanılan yöntemlerden biri de faset Radyofrekans tedavisidir. Bu tedavi, özellikle kronik ağrı durumlarında etkili olabilir. Tedavi süreci, deriden girilerek yapılan minimal invaziv bir işlemi içerir.
İşlem sırasında kullanılan radyofrekans iğnesi, doğru konumlandırma için floroskopi gibi görüntüleme tekniklerinden yararlanır. Ağrı sinyallerinin iletimini bloke etmek amacıyla, radyofrekans cihazı aracılığıyla hedefe yönelik radyo dalgaları gönderilir. Bu dalgalar sayesinde:
- Ağrı sinyallerinin omuriliğe iletimi azaltılır.
- Ağrı yönetimi uzun süreli hafifletme sağlar.
- Hastanın günlük aktivitelerine dönüşü hızlanır.
Bu tedavi yöntemi, bel ve boyun bölgesindeki kronik ağrıları yönetmede kullanılan bir seçenektir. Bu ağrılar uzun süre ayakta durma veya oturma esnasında artar istirahatle azalır, günlük aktiviteleri kısıtlayan durumlarında yapılması 6 ay-1 sene kadar rahatlama sağlayacaktır. Ancak hasta eş zamanlı ağrı yaratan hareketlerden mümkün olduğunca kaçınmalı, kilo vermelidir.
Bel Ağrılarında Arka Kök Ganglionu Pulsed Radyofrekans Tedavisi
Bel ağrısı tedavisinde kullanılan yöntemlerden biri de Arka Kök Ganglionu Pulsed Radyofrekans (DRG Pulsed RF) tedavisidir. Bu tedavi, özellikle kronik ağrı durumlarında etkili olabilir. Sinir köküne bası yapan fıtıkların tedavisinde tedavi etkinliğini ve süresini arttırır. Tedavi süreci, deriden girilerek yapılan minimal invaziv bir işlemi içerir.
İşlem sırasında kullanılan radyofrekans iğnesi, doğru konumlandırma için floroskopi gibi görüntüleme tekniklerinden yararlanır. Ağrı sinyallerinin iletimini bloke etmek amacıyla, radyofrekans cihazı aracılığıyla hedefe yönelik radyo dalgaları gönderilir. Bu dalgalar sayesinde:
- Ağrı sinyallerinin omuriliğe iletimi azaltılır.
- Ağrı yönetimi uzun süreli hafifletme sağlar.
- Hastanın günlük aktivitelerine dönüşü hızlanır.
Bu tedavi yöntemi, bel ve boyun bölgesindeki kronik ağrıları yönetmede kullanılan bir seçenektir.
*Tedavi fiyatları ve süreci hakkında en iyi şekilde geri dönüş yapabilmemiz için tüm alanları doldurmanızı öneririz.
Arka Kök Ganglionu Pulsed Radyofrekans Tedavisinin Uygun Olduğu Durumlar
İntervertebral disk hernisi gibi durumlarda ağrı sürekli ve şiddetli olabilir. Geleneksel ağrı yönetimi yöntemleri bazı hastalarda yetersiz kalabilir ve cerrahi çözümler uygun olmayabilir. Bu noktada, Arka Kök Ganglionu (DRG) Pulsed Radyofrekans tedavisi devreye girer. Bu yöntem, belirli durumlarda önerilir:
- İlaçlar ve fizik tedavi gibi geleneksel yöntemlerle yeterli ağrı kontrolü sağlanamayan hastalar için bir alternatiftir.
- Cerrahi müdahale uygun görülmeyen veya riskli olan vakalar için uygundur.
- Tek veya iki tarafli kalça ve bacağa ya da boyunda kollara vuran kronik bel ve boyun ağrısının giderilmesinde etkili bir yöntemdir, özellikle sinir köklerinin etkilendiği durumlarda.
Bu tedavi, ağrı sinyallerini modüle ederek etkilenen sinir köklerindeki ağrı iletimini azaltır. Böylece hastalar, ağrılarını daha iyi yönetebilir ve günlük aktivitelerine devam edebilirler.
Bel Ağrısının Pulsed Radyofrekans Yöntemiyle Tedavisi Aşaması
Doktor, hastanın ağrı noktalarını belirlemek için öncelikle kapsamlı bir değerlendirme yapar. Bu süreçte tıbbi geçmiş dikkatle incelenir ve ilgili ağrı semptomları değerlendirilir. Tanısal görüntüleme yöntemleri olan MR veya BT kullanılarak, fıtıklaşmış disk ve etkilenen sinir köklerinin yerleri tespit edilir.
İşlem Öncesi Hazırlıklar:
- Hastanın işlem öncesi günübirlik yatışı gerçekleştirilir.
- Hastanın üzerine hastane önlüğü giydirilir ve gerekli sıvılar ile ilaçlar için damar yolu açılır.
- İşlem odasına alınır ve yüzüstü pozisyona getirilir.
İşlem günü hastanın vital belirtileri, işlem boyunca sürekli olarak izlenir. Bunlar arasında kanda oksijen değeri, kan basıncı ve kalp atış hızı bulunur. Rahat bir işlem süreci için hastaya sakinleştirici ilaçlar verilir ve işlem yapılacak bölgeye lokal anestezi uygulanır. Bu, hastanın ağrı hissetmemesini sağlar.
Radyofrekans İğnesinin Yerleştirilmesi:
- Doktor, floroskopi ya da anjiyografi adı verilen X-ışını yönlendirme sistemi ile iğneyi doğru noktaya yerleştirir.
İğne yerleştirildikten sonra duyusal ve motor stimülasyon testleri yapılır. Bu testler, iğnenin sinir köküne olan yakınlığını doğrulamak için önemlidir. Duyusal stimülasyon, karıncalanma gibi duyumlarla, motor stimülasyon ise kas seğirmeleriyle gerçekleştirilir. Hastadan bu uyarılara ilişkin geribildirim alınır.
Radyofrekans Uygulaması:
- İğne doğru şekilde konumlandırıldıktan sonra, pulsed radyofrekans enerjisi verilir.
Bu enerji, özel bir radyofrekans makinesi tarafından üretilir ve iğne aracılığıyla sinir köküne iletilir. Radyofrekans enerjisi, sinir kökünde 42 dereceye kadar ısı üreterek, ağrı sinyallerinin beyine iletilmesini kesintiye uğratır. Bu işlem, hastada ağrının azalmasına ve zamanla rahatlama sağlanmasına neden olur.
İşlem Sonrası Takip ve İyileşme:
- İşlem sonrasında hastanın vital belirtileri bir süre daha izlenir.
- Hasta, tam olarak uyandığında ve anestezi etkisi geçtiğinde taburcu edilir.
Doktor tarafından yapılan bu işlem, bel ağrısının azaltılması ve yaşam kalitesinin artırılmasında önemli bir rol oynar. Hastalar, işlem sonrası dönemde genellikle hızlı bir iyileşme süreci yaşarlar ve normal yaşam faaliyetlerine kısa sürede dönebilirler.
Olası Yan Etkiler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Radyofrekans tedavisi, bel ağrısı tedavisinde etkili bir yöntem olmakla birlikte, bazı yan etkileri de beraberinde getirebilir. Bu tedavi sonrasında gözlemlenebilecek olası komplikasyonlar, genellikle hafif ve geçici niteliktedir. Ancak tedaviyi uygulayan doktorun deneyimi, yan etkilerin sıklığını ve şiddetini önemli ölçüde azaltabilir. En sık rastlanan yan etkiler şunlardır:
- Enjeksiyon yapılan bölgede enfeksiyon riski
- Kanama veya morluk oluşumu
- Enjeksiyon alanında geçici rahatsızlık veya ağrı hissi
- Çok nadir durumlarda sinir hasarı meydana gelebilir
Her tedavi yönteminde olduğu gibi, bu tedavinin potansiyel riskleri de vardır. Hastalar ve doktorlar, tedavi öncesi bu yan etkileri dikkatle değerlendirmeli ve olası riskler konusunda bilinçli olmalıdırlar. Doktorlar, bu komplikasyonları en aza indirmek için gereken önlemleri alırken, hastaların da tedavi sonrası dönemde belirtileri yakından takip etmeleri önerilir.
Pulsed Radyofrekans Tedavisi Uygulanmaması Gereken Durumlar
Pulsed Radyofrekans (RF) tedavisi, belirli sağlık durumlarına sahip bireyler için uygun olmayabilir. İşte bu tedavinin önerilmediği özel durumlar şunlardır:
- Aktif enfeksiyon varlığı, tedavi alanında veya vücudun herhangi bir yerinde mevcut enfeksiyonlar nedeniyle risk taşır.
- Kanama bozukluğu olan hastalar veya kan sulandırıcı ilaç kullananlar, tedavi sırasında artmış kanama riski nedeniyle bu işlem için uygun adaylar değildir.
- Lokal anesteziklere veya tedavi sırasında kullanılan diğer bileşenlere karşı alerjisi olan bireyler, alerjik reaksiyon riski taşıdıkları için bu prosedürden kaçınmalıdır.
- Hamilelik veya hamilelik şüphesi olan kadınlar, tedavinin olası zararları nedeniyle dikkatli olmalıdır.
- Ciddi psikolojik veya bilişsel bozuklukları olan hastalar, işlem sırasında gereken iş birliğini sağlayamayabilirler.
Bu durumlar tedaviye uygun olmayan hastalar için ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Dolayısıyla, her hasta için en uygun tedavi yönteminin belirlenmesi doktorun değerlendirmesi esastır.
Epidural ve Transforaminal Enjeksiyonların Uygulanabileceği Hastalar
Bu yöntemler özellikle bel fıtığı başlangıcında veya ilerlemiş durumlardaki disk ve sinir ödemlerinin giderilmesinde etkilidir. Hastaların çoğunda bu tedavi sonrası ağrılar büyük oranda azalır veya tamamen sona erer. Yöntem düşük risk taşıdığı için genellikle güvenle uygulanabilir. Özellikle aşağıdaki durumlar için idealdir:
- İlaç tedavisinden yeterli sonuç alınamayan hastalar.
- Egzersiz ve fizik tedaviyle iyileşme gösteremeyenler.
- Boyun ve sırt omurları fıtıklarında tedavi alternatifi arayanlar.
Bu enjeksiyonlar, belirli bir zaman dilimi içinde en fazla üç kez tekrarlanabilir. Az sayıda hastada bir kez uygulama yeterli olmayabilir; bu durumda tedavi tekrarlanabilir. Tedaviye uygun hastalar genellikle belirgin bir rahatlama hissederler ve günlük yaşamlarına daha aktif bir şekilde devam edebilirler. Tedavi süreci, doktor gözetiminde ve uygun medikal ortamlarda gerçekleştirilmelidir. Uygulanan ilaçların en etkilisi depo kortizon olup, sistemik etkisi çok az, lokal etkisi çok fazladır. Kısa ve orta etki süreli ağrı kesiciler de eklenir. Kortizon kullanılırsa hastanın 10 gün kadar tuz ve şeker kısıtlaması önemlidir.
- Sakral enjeksiyon (kuyruk sokumu)
Distal sakral açıklıktan kanal içerisine girip ilaç enjeksiyonu yapıldığında kalça ve bacaklara giden sinirlerin çoğu aynı anda tedavi edilebilir. Özellikle alt bel bölgesindeki fıtıklarda daha etkilidir.
- Sakral epidural kateter ile adheziolizis uygulaması
Distal sakral açıklıktan kanal içerisine girip kateter vasıtasıyla sırta kadar olan bölüme kanal dışı/kemik içinden ulaşıp, sinirlere daha yakın mesafelere enjeksiyon yapılabilir. Özellikle geçirilmiş fıtık ameliyatına bağlı şikayetleri olan hastalarda bu şekilde yapışıklıklar açılıp, daha etkin bir tedavi sağlanabilir, ayrıca kanal içinde epidural pulsed RF uygulanabilir.
Sıkça sorulan sorular
Bel ağrısı neden olur ve en sık görülen sebepleri nelerdir?
Bel ağrısı belirtileri nelerdir ve hangi durumlarda bacağa yayılır?
Bel ağrısı ile bel fıtığı arasındaki fark nedir ve nasıl anlaşılır?
Bel ağrısı tanısında MR ne zaman çekilir ve her hastaya gerekli midir?
Bel ağrısı nasıl geçer ve ameliyatsız tedavi yöntemleri nelerdir?
Bel ağrısına hangi egzersizler iyi gelir ve yürüyüş yapmak faydalı mıdır?
Uzun süre oturmak bel ağrısını artırır mı ve masa başında çalışanlar ne yapmalıdır?
Bel ağrısında enjeksiyon ve girişimsel ağrı tedavileri ne zaman uygulanır?
Bel ağrısı ne zaman tehlikelidir ve hangi belirtilerde acile gidilmelidir?
Kronik bel ağrısı tamamen geçer mi ve tekrarını önlemek için ne yapılmalıdır?

Prof. Dr. Özgür Kılıçkesmez, minimal invaziv damar içi tedavilere odaklanan, Türkiye’nin önde gelen girişimsel radyoloji ve nöroradyoloji uzmanlarından biridir. Anevrizma ve inme tedavileri, embolizasyon işlemleri, tiroid ve paratiroid hastalıklarının ameliyatsız tedavileri, girişimsel onkoloji ve periferik damar girişimleri başlıca uzmanlık alanları arasındadır. Halen İstanbul Memorial Göztepe Hastanesi Girişimsel Radyoloji ve Nöroradyoloji Bölümü Sorumlusu olarak görev yapmaktadır.
1997 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun olan Prof. Dr. Kılıçkesmez, 2012–2013 yıllarında Londra Guy’s & St Thomas’ ve King’s College Hospital’da “Clinical Fellow” olarak girişimsel radyoloji ve onkoloji alanında ileri eğitim almıştır. 2020 yılında profesör unvanını almış, aynı yıl SBÜ Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Girişimsel Radyoloji Kurucu Hekimi olmuştur. Ayrıca EBIR (European Board of Interventional Radiology) sertifikasına sahiptir.
Prof. Dr. Kılıçkesmez’in 94 uluslararası, 40 ulusal makalesi ve 2500’ün üzerinde atıfı bulunmaktadır. American Journal of Roentgenology (AJR) ve Diagnostic & Interventional Radiology gibi prestijli dergilerde hakemlik yapmaktadır. Klinik ve akademik deneyimiyle inme tedavisi, beyin anevrizması, embolizasyon, tümör ablasyonu ve tiroid/paratiroid hastalıklarının minimal invaziv tedavileri konularında ulusal ve uluslararası alanda referans gösterilen bir isimdir.

Vaka Örnekleri
Santral ven oklüzyonu: Balon tedavisi
Vakalar
Y stent eşlikli kapalı anevrizma tedavisi
Vakalar
Bel fıtığı disk içi radyofrekans tedavisi sonucu
Fıtık Tedavisi
Boyun Fıtığı Tedavisinde Lazer Teknolojisi ve Anjiyografi
Fıtık Tedavisi
Basedow-Graves hastalığı ameliyatsız tedavi sonucu
Tiroid Hastalıkları
TAKE işlemi ile yok edilen karaciğer tümörü
Kanser Tedavisi
Ameliyatsız Paratiroid Adenomu Tedavisi Sonucu
Paratiroid Adenomu
Sol akciğer komşuğuna gizlenmiş paratiroid adenomu
Paratiroid Adenomu
Bağırsak dalak anevrizması embolizasyonu
Embolizasyon
Dev dalak damar anevrizması kaplı stent ile tedavisi
Stent
Böbrek damarı anevrizmasının akım yönlendirici stent ile tedavisi
Stent
Dev Karaciğer Hemanjiom Mikrodalga Ablasyon
Ablasyon
Nefrostomi
Vakalar
Kanamış Beyin Anevrizmasının Koil ile Tedavisi
Embolizasyon
Kanamış Beyin Damar Yumağı (AVM) Embolizasyon Tedavisi
Embolizasyon
Beyin Toplar Damar Stentleme