Perkütan Etanol Ablasyon (PEA) Nedir? Hangi Durumlarda ve Nasıl Uygulanır?

Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA), vücuttaki hastalıklı dokuları cerrahi olarak kesip çıkarmak yerine bulundukları yerde kimyasal yolla küçülten, görüntüleme kılavuzluğunda uygulanan ameliyatsız bir girişimsel radyoloji tedavisidir.

Bu yöntem; tekrarlayan kistik sıvı birikimlerinin, aşırı hormon üreten iyi huylu nodüllerin ve açık ameliyatın yüksek risk oluşturduğu sınırlı boyuttaki kitlelerin kontrol altına alınması gereken durumlarda uygulanır.

Uygulama, gerçek zamanlı radyolojik görüntüleme eşliğinde ciltten ince bir iğneyle doğrudan hedef odak içerisine girilmesi ve lezyon merkezine tıbbi saflıkta kurutucu alkol solüsyonu verilmesiyle gerçekleştirilir.

Pasif klinik takip ile büyük cerrahi operasyonlar arasındaki boşluğu dolduran bu yenilikçi yaklaşım anatomik bütünlüğü bozmadan ayaktan tedavi şartlarında konforlu, iz bırakmayan ve fizyolojik dengeyi gözeten bir çözüm sunar.

Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Vücutta Nasıl Bir Biyolojik Etki Yaratır?

Kimyasal bir ablasyon yöntemi olan bu tedavinin temel gücü, uygulandığı dokuda hücresel ve damarsal düzeyde başlattığı kontrollü yıkım sürecinden gelir. İşlem sırasında hedef dokunun içerisine yüzde 95 ila yüzde 99 saflık derecesine sahip steril etil alkol ulaştırılır. Bu yüksek yoğunluktaki alkol, hastalıklı hücrelerin dış kılıfını oluşturan fosfolipit zar tabakasını saniyeler içinde çözmeye başlar. Zar yapısı bozulan hücrelerin iç sıvı dengesi sarsılır ve hücreler hızla suyunu kaybederek büzüşür. Tıpta hücresel dehidrasyon olarak adlandırılan bu durumu hücre içindeki protein yapıların bozulması takip eder ve dakikalar içerisinde hedef alanda koagülasyon nekrozu gelişir; yani hastalıklı hücreler canlılığını yitirir.

Alkolün dokuda yarattığı etki yalnızca kist veya tümör hücreleriyle sınırlı kalmaz. Aynı zamanda o lezyonu besleyen mikroskobik boyuttaki kılcal damar yatağı da bu kimyasal süreçten doğrudan etkilenir. Damarların iç yüzeyini döşeyen endotel hücreleri tahrip olduğunda, kan pulcukları bu bölgeye yapışarak damar içi pıhtılaşmayı başlatır. Küçük çaplı besleyici damarların tıkanmasıyla birlikte dokuya giden kan akışı kesilir ve ikincil bir oksijensizlik, yani iskemi tablosu ortaya çıkar.

Bu akut evreyi takip eden haftalarda ise vücudun doğal onarım mekanizması devreye girer. Canlılığını kaybeden doku alanı zamanla bağ dokusu yani fibrozis ile kuşatılır. Özellikle sıvı üreten kist duvarı işlevsiz hale geldiği için içeride yeniden sıvı birikimi durur ve lezyon zamanla büzüşerek belirgin ölçüde küçülür.

Etanolün hedef doku içerisinde sırasıyla başlattığı biyolojik değişimler şunlardır:

• Hücre zarının çözünmesi
• Hücresel su kaybı
• Protein yapılarının bozulması
• Kılcal damarların tıkanması
• Dokuda kanlanmanın kesilmesi
• Bağ dokusu gelişimi
• Lezyon hacminin küçülmesi

Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Hangi Hastalıkların Tedavisinde Tercih Edilir?

Girişimsel radyoloji bölümlerinde bu yöntem boyun bölgesindeki endokrin bezlerden karın içi organlara kadar oldukça geniş bir hastalık grubunda değerlendirilir. Tedavinin planlanmasında lezyonun iç yapısı, boyutu, bulunduğu organ ve hastanın genel sağlık durumu belirleyici rol oynar. Özellikle sıvı içeriği baskın olan kistik yapılarda ve ameliyat edilmesinin yüksek risk taşıdığı küçük boyutlu bazı damarsal tümörlerde öncelikli olarak düşünülür.

Klinik pratikte en sık uygulama alanı tiroid bezinin iyi huylu kistik nodülleridir. Bunun yanında paratiroid bezinin aşırı çalışmasına bağlı gelişen adenomlarda, erken evre karaciğer tümörlerinde ve iç organların semptom veren büyük kistlerinde de yüz güldürücü sonuçlar alınmaktadır. Ayrıca daha önce tiroid kanseri nedeniyle ameliyat olmuş ancak boyun lenf bezlerinde sınırlı sayıda nüks gelişmiş hastalarda, tekrarlayan cerrahi müdahalelerin getireceği zorluklardan kaçınmak amacıyla da bu lokal tedavi yöntemine başvurulabilir.

Klinik pratikte bu yöntemin sıklıkla uygulandığı başlıca hastalıklar aşağıdaki gibidir:

• İyi huylu tiroid kistleri
• Kistik ağırlıklı mikst nodüller
• Paratiroid bezi adenomları
• Erken evre karaciğer kanserleri
• Tekrarlayan boyun lenf nodları
• Basit karaciğer kistleri
• Semptomatik böbrek kistleri
• Karaciğer kist hidatik lezyonları

Tiroid Kistlerinde Neden Sadece Boşaltma Değil de Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Uygulanır?

Tiroid bezinde içi sıvı dolu kistleri veya yüzde 50 oranından fazlası sıvıdan oluşan karışık yapılı nodülleri bulunan kişiler, genellikle boyunda ele gelen şişlik, yutkunurken takılma hissi veya kozmetik kaygılar nedeniyle tıbbi destek ararlar. Bu kistlere yalnızca basit bir enjektör yardımıyla girilip içindeki sıvı çekildiğinde, şişlik o an için iner ve hasta geçici bir rahatlama yaşar. Ancak yapılan klinik gözlemler, sadece sıvısı boşaltılan kistlerin yarısından fazlasında kısa süre içinde sıvının tekrar biriktiğini göstermektedir.

Bunun temel nedeni, sıvıyı üreten kist iç duvarındaki epitel hücrelerinin yerinde canlı olarak kalmaya devam etmesidir. İğneyle sıvıyı çekmek sadece sonucu ortadan kaldırır, kaynağı kurutmaz. Alkol ablasyonu uygulandığında ise sıvı boşaltıldıktan sonra içeriye verilen steril alkol, doğrudan sıvı üreten bu iç tabakayla temas eder ve salgı yapan hücreleri tahrip eder. Biyopsi ile iyi huylu olduğu doğrulanmış (Bethesda II kategorisindeki) kistlerde ve aşırı hormon üreten bazı otonom tiroid nodüllerinde bu yaklaşım tekrarlama ihtimalini büyük oranda düşürerek kalıcıya yakın bir küçülme sağlar.

Tiroid kistlerinin tedavisini gerekli kılan başlıca hasta şikayetleri şunlardır:

• Boyunda dışarıdan görülen şişlik
• Yutkunma sırasında takılma hissi
• Nefes borusuna baskı hissi
• Boyun bölgesinde gerginlik
• Ses tonunda hafif değişimler
• Estetik ve kozmetik kaygılar

Karaciğer Tümörleri ve Kistlerinde Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Nasıl Fayda Sağlar?

Karaciğer dokusu, hem iyi huylu kistlerin hem de kötü huylu tümörlerin gelişebildiği hayati bir organdır. Karaciğerin kendi hücrelerinden köken alan Hepatosellüler Karsinom (HCC) vakaları, çoğunlukla kronik karaciğer hastalığı veya siroz zemininde ortaya çıkar. Karaciğer rezervi zaten sınırlı olan bu hastalarda açık ameliyatla karaciğerin bir kısmını çıkarmak, ciddi karaciğer yetmezliği riskini beraberinde getirir. Çapı üç santimetreyi aşmayan, sayısı üç ve altında olan erken evre tümörlerde (Child-Pugh A veya B evresindeki hastalarda), görüntüleme eşliğinde tümörün içine doğrudan alkol enjekte edilmesi etkili bir lokal tedavi imkanı sunar. Alkol, tümörün kılcal damarlarını tıkayarak sağlam karaciğer parankimine zarar vermeden kitleyi kurutmayı hedefler.

Tümörlerin yanı sıra karaciğerde ve böbreklerde büyüyerek çevre dokulara baskı yapan, karın ağrısına yol açan geniş çaplı basit kistlerde de bu yöntem oldukça işlevseldir. Kist sıvısı boşaltıldıktan sonra epitel dokusunun alkolle skleroze edilmesi, sıvının yeniden üretilmesini önler. Ayrıca halk arasında köpek kisti olarak bilinen karaciğer kist hidatiği hastalığının uygun tiplerinde (Tip 1 ve Tip 2 kistlerde), PAIR protokolü kapsamında paraziti etkisiz hale getirmek amacıyla da steril alkolden yararlanılır.

Karaciğer ve böbrek lezyonlarında bu tedavinin sağladığı temel kazanımlar şunlardır:

• Sağlam organ dokusunun korunması
• Karaciğer yetmezliği riskinin azaltılması
• Kist içi sıvı üretiminin durdurulması
• Paraziter yapıların etkisiz hale getirilmesi
• Organ üzerindeki baskının hafifletilmesi
• Karın ağrısı şikayetlerinin gerilemesi

Paratiroid Adenomu ve Boyun Nükslerinde Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Nasıl İşler?

Tiroid bezinin hemen arkasında yer alan paratiroid bezleri, vücudun kalsiyum ve fosfor dengesini yönetir. Primer veya sekonder hiperparatiroidizm tablolarında ya da MEN-1 sendromu gibi durumlarda bu bezlerden biri büyüyerek aşırı miktarda parathormon (PTH) salgılamaya başlar. Normal şartlarda cerrahi olarak çıkarılması gereken bu lezyonlar, bazı hastalarda eşlik eden kalp ve akciğer rahatsızlıkları nedeniyle genel anestezi riski oluşturur. Ayrıca daha önce boyun bölgesinden operasyon geçirmiş kişilerde gelişen doku yapışıklıkları, ikinci bir cerrahi müdahaleyi oldukça zorlaştırır. Bu gibi durumlarda ultrason eşliğinde paratiroid adenomuna alkol enjekte edilmesi, hormon ve kalsiyum seviyelerini düşürmede değerli bir alternatif oluşturur.

Benzer bir zorluk, tiroid kanseri nedeniyle tiroid bezi alınmış ancak takip sürecinde boyun lenf bezlerinde sınırlı sayıda (oligometastatik) nüks saptanmış hastalarda da yaşanır. Yapışıklıkların yoğun olduğu boyun bölgesinde tekrarlayan ameliyatların sinir hasarı riski yüksektir. Girişimsel radyoloji ünitesinde yalnızca nüks eden lenf nodunun hedeflenerek alkolle ablate edilmesi, çevre dokuları koruyarak hastalığın lokal kontrolüne katkı sağlar.

Boyun bölgesindeki bu özel lezyonlarda yöntemin tercih edilme nedenleri aşağıdaki gibidir:

• Genel anestezi riskinin yüksekliği
• Önceki ameliyatlara bağlı yapışıklıklar
• İkinci cerrahinin taşıdığı riskler
• Kan kalsiyum düzeyini düşürme ihtiyacı
• Parathormon seviyesini dengeleme amacı
• Sınırlı sayıdaki lenf nodu nüksleri

Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Öncesinde Hastaları Nasıl Bir Hazırlık Süreci Bekler?

Tedavinin güvenli ve başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için işlem öncesinde ayrıntılı bir değerlendirme yapılması gerekir. İlk aşamada yüksek çözünürlüklü ultrasonografi veya gerektiğinde dinamik kesitsel görüntüleme yöntemleri kullanılarak lezyonun boyutu, iç yapısı, kanlanma durumu ve çevresindeki hayati organlarla olan komşulukları haritalandırılır. İğnenin cilde gireceği noktadan hedefe ulaşacağı açıya kadar tüm anatomik koridor önceden planlanır.

Özellikle tiroid ve paratiroid lezyonlarında, müdahale edilecek dokunun kötü huylu bir tümör olmadığından emin olmak adına önceden mutlaka ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) yapılmış ve iyi huylu sonucun dökümante edilmiş olması şarttır. Bununla birlikte hastanın kanama riskini değerlendirmek için pıhtılaşma testleri incelenir. Kalp, tansiyon veya damar hastalıkları nedeniyle kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların, ilgili hekimlerin kontrolünde bu ilaçlara işlemden belirli bir süre önce ara vermesi veya ilaçlarının düzenlenmesi organize edilir.

İşlem öncesinde hasta güvenliği için tamamlanması gereken hazırlık basamakları şunlardır:

• Detaylı ultrasonografik haritalandırma
• Lezyon damarlanmasının incelenmesi
• İnce iğne biyopsi sonucunun kontrolü
• Kan pıhtılaşma değerlerinin ölçümü
• Trombosit sayısının değerlendirilmesi
• Kan sulandırıcı ilaçların düzenlenmesi
• Güvenli iğne giriş yolunun belirlenmesi

Girişimsel Radyolojide Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Adım Adım Nasıl Uygulanır?

Randevu günü girişimsel radyoloji ünitesine alınan hasta, işlem masasına sırtüstü pozisyonda yatırılır. Tiroid veya paratiroid gibi boyun lezyonlarına müdahale edilecekse, boyun bölgesinin daha rahat görüntülenebilmesi için omuzların altına ince bir yastık yerleştirilerek baş hafifçe geriye doğru eğilir. İşlemin yapılacağı cilt bölgesi steril solüsyonlarla temizlenir ve cerrahi örtülerle kapatılarak enfeksiyon riskine karşı koruma altına alınır.

Bu tedavide genel anestezi uygulanmaz; hasta işlem boyunca uyanıktır ve hekimle iletişim kurabilir. İğnenin gireceği cilt ve cilt altı dokulara yüzde 1 ila 2 oranında lidokain içeren lokal anestezik madde enjekte edilerek bölge uyuşturulur. Ardından lezyonun büyüklüğüne ve içindeki sıvının yoğunluğuna göre 16G ile 25G arasında değişen uygun kalınlıkta bir iğne, ultrason kılavuzluğunda kistin merkezine ilerletilir. İçerideki sıvı enjektör yardımıyla çekilerek boşaltılır. Eğer kist sıvısı çok koyu kıvamlı veya jelatinimsi (kolloidal) bir yapıdaysa, kist boşluğu steril tuzlu su (salin) ile yıkanarak iç duvardaki tortular temizlenir. Bu yıkama işlemi, sonrasında verilecek olan alkolün kist duvarıyla doğrudan temas edebilmesi açısından oldukça önemlidir.

Uygulama esnasında sırasıyla gerçekleştirilen temel işlem adımları şunlardır:

• Hastanın uygun pozisyonda yatırılması
• Cildin antiseptik solüsyonla temizlenmesi
• Lokal anestezi ile bölgenin uyuşturulması
• Ultrason eşliğinde iğnenin yerleştirilmesi
• Kist içi sıvının enjektörle çekilmesi
• Yoğun içerikli kistlerin salinle yıkanması
• Steril etil alkolün yavaşça verilmesi

Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Sırasında İğne Yolu ve Alkol Süresi Nasıl Ayarlanır?

Girişimsel radyolojide kullanılan teknik detaylar, işlemin hem etkinliğini hem de güvenliğini doğrudan belirler. Tiroid kistlerine müdahale edilirken iğne doğrudan kistin üzerindeki ciltten dik olarak batırılmaz; bunun yerine “transistmik yaklaşım” adı verilen özel bir yol kullanılır. İğne, boynun orta hattında yer alan tiroidin birleştirici dokusundan (istmus) geçirilerek kiste ulaştırılır. Bu sayede sağlam tiroid dokusu iğnenin gövdesini sıkıca kavrar, hasta işlem sırasında yutkunduğunda veya nefes aldığında iğnenin oynamasını önler ve alkolün iğne yolundan dışarıdaki yumuşak dokulara sızmasına engel olur.

Kist sıvısı boşaltıldıktan sonra, dışarı çekilen sıvı miktarının yaklaşık yüzde 25’i ila yüzde 70’i oranında steril alkol yavaşça boşluğa verilir. Hücresel yıkımın gerçekleşmesi için alkol içeride en az 2 dakika bekletilir. Bu sürenin sonunda alkolün içeride bırakılıp bırakılmayacağına lezyonun cinsine göre karar verilir. Büyük tiroid kistlerinde doku içi basıncı düşürmek, ağrıyı ve sızıntı ihtimalini azaltmak için alkol işlem sonunda tekrar geri çekilir. Ancak paratiroid adenomlarında veya küçük karaciğer tümörlerinde damar tıkanıklığının kalıcı olması amacıyla alkol dokunun içinde bırakılır. Ayrıca lezyon ses tellerine giden sinirlere, nefes borusuna veya ana damarlara çok yakınsa, işlem öncesinde bu araya ince bir iğneyle yüzde 5 dekstroz sıvısı verilerek “hidrodisseksiyon” adı verilen koruyucu bir sıvı yastığı oluşturulur.

İşlem sırasında doku güvenliğini artıran teknik uygulamalar aşağıdaki gibidir:

• Orta hattan transistmik iğne girişi
• İğne ucunun gerçek zamanlı takibi
• Alkol hacminin dikkatli oranlanması
• İki dakikalık bekleme süresinin uygulanması
• Büyük kistlerde alkolün geri çekilmesi
• Solid lezyonlarda alkolün içeride bırakılması
• Kritik yapılar için sıvı yastığı oluşturulması

Açık Cerrahiye Göre Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Hastalara Hangi Avantajları Sunar?

Geleneksel açık cerrahi operasyonlar, birçok hastalıkta önemli bir tedavi seçeneği olmaya devam etse de beraberinde getirdiği bazı zorluklar hastaları ameliyatsız yöntemlere yönlendirmektedir. Açık bir tiroid veya karın ameliyatı için hastanın genel anestezi alması, ameliyathane ortamında cerrahi kesi yapılması ve işlem sonrasında hastanede bir ila üç gün boyunca yataklı serviste takip edilmesi gerekir. Üstelik cerrahi müdahalede kistle birlikte organın sağlam dokusunun bir bölümü veya tamamı çıkarılabildiği için, hastada kalıcı hormon eksiklikleri gelişebilir ve ömür boyu dışarıdan ilaç kullanma zorunluluğu doğabilir.

Buna karşılık perkütan etanol ablasyonu, poliklinik veya günübirlik müdahale şartlarında yalnızca lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Vücutta herhangi bir neşter kesisi veya dikiş izi oluşmaz; işlem sadece ince bir iğne deliğinden tamamlandığı için kozmetik açıdan oldukça avantajlıdır. Yalnızca hastalıklı lezyon hedeflendiğinden organın sağlıklı parankim dokusu ve hormon üretme kapasitesi korunur. Ayrıca ameliyathane ve yataklı servis gereksinimi olmadığı için tedavi maliyetleri de cerrahiye kıyasla çok daha düşüktür.

Açık cerrahi müdahalelerle kıyaslandığında bu yöntemin öne çıkan avantajları şunlardır:

• Genel anesteziye ihtiyaç duyulmaması
• Vücutta kesi ve dikiş izi kalmaması
• Hastanede gece yatışı gerektirmemesi
• Sağlam organ dokusunun korunması
• Kalıcı hormon eksikliği beklenmemesi
• İyileşme süresinin oldukça kısa olması
• Tedavi maliyetlerinin daha düşük kalması

Isı Temelli Yöntemler ile Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Arasındaki Farklar Nelerdir?

Girişimsel radyolojide kitleleri ameliyatsız küçültmek için kullanılan Radyofrekans Ablasyon (RFA) ve Mikrodalga Ablasyon (MWA) gibi gelişmiş termal, yani ısı temelli teknolojiler de mevcuttur. Bu yöntemler özel jeneratörler ve elektrot iğneleri yardımıyla dokunun içinde yüksek ısı oluşturarak lezyonu yakar. Hücresel yoğunluğu fazla olan katı (solid) nodüllerde ve tümörlerde ısı temelli bu yöntemler oldukça yüksek başarı oranlarına sahiptir. Çünkü katı dokunun içindeki fibröz bölmeler alkolün homojen dağılmasını zorlaştırırken, ısı enerjisi bu katı dokuda çok daha rahat ilerler.

Ancak lezyonun içi sıvı ile doluysa, yani kistik bir yapı söz konusuysa tablo değişir. Kistin içindeki sıvı, radyofrekans veya mikrodalga iğnesinin ürettiği ısıyı emerek dağıtır ve kist duvarının yeterince ısınmasını engeller. Tıpta “ısı havuzu” (heat-sink) etkisi olarak bilinen bu durum sıvı ağırlıklı kistlerde termal yöntemlerin etkinliğini düşürür. Alkol ablasyonunda ise sıvı boşaltılıp doğrudan kimyasal temas sağlandığı için kistik lezyonlarda yüzde 80 ila 90 oranlarında küçülme elde edilebilir ve pahalı elektrotlara ihtiyaç duyulmaz. Hem sıvı hem de katı kısımlar içeren mikst nodüllerde ise önce kistik kısma alkol ablasyonu yapılıp ardından katı kısma radyofrekans uygulanması, iki yöntemin gücünü birleştiren etkili bir hibrit tedavi modeli sunar.

Tedavi yönteminin seçiminde dikkate alınan lezyon ve yöntem özellikleri şunlardır:

• Lezyon içindeki sıvı oranı
• Dokudaki katı bileşen yoğunluğu
• İç yapıdaki fibröz bölmelerin varlığı
• Kistik yapılardaki ısı kaybı etkisi
• Kullanılan tıbbi donanım maliyetleri
• Karışık nodüllerde hibrit tedavi imkanı

Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) İşleminin Riskleri ve Uygulanamayacağı Durumlar Nelerdir?

Ultrasonografi rehberliğinde ve deneyimli girişimsel radyoloji uzmanları tarafından uygulandığında bu işlemin komplikasyon oranları oldukça düşüktür. İşlem sırasında iğnenin girdiği bölgede hafif bir dolgunluk hissi, çeneye, dişlere veya aynı taraftaki kulağa doğru yayılan geçici bir sızlama hissedilebilir; bu durum genellikle kısa sürede kendiliğinden geçer. Ancak enjeksiyon esnasında hastada ani ve şiddetli bir ağrı başlarsa, bu durum alkolün kist kapsülü dışına sızdığını düşündürür ve işlem o anda durdurulur.

Nadir de olsa kist dışına sızan alkol, çevre yumuşak dokularda kimyasal tahrişe veya ses tellerini uyaran rekürren laringeal sinirin etkilenmesine bağlı geçici, çok nadiren de kalıcı ses kısıklığına (disfoni) yol açabilir. Paratiroid adenomu tedavilerinden sonra ise hormon üretiminin hızla düşmesine bağlı olarak kanda geçici kalsiyum düşüklüğü (hipokalsemi) gelişebilir; bu durum ağızdan verilen kalsiyum takviyeleriyle kontrol altına alınır.

Öte yandan biyopsi sonucu şüpheli veya kötü huylu gelen tiroid nodüllerinde (cerrahi şansı olmayan nüks lenf nodları hariç), ilaçlarla düzeltilemeyen ağır kanama ve pıhtılaşma bozukluklarında, iğnenin geçebileceği güvenli bir koridor bırakmayan yoğun damarsal komşuluklarda ve hastanın işlem sırasında nefes tutma veya yutkunmama komutlarına uyum sağlayamadığı durumlarda bu işlem uygulanmaz.

İşlemin uygulanmasına engel teşkil eden durumlar ve olası yan etkiler şunlardır:

• Kötü huylu tiroid nodülü şüphesi
• Düzeltilemeyen ağır pıhtılaşma bozuklukları
• Güvenli iğne giriş yolunun bulunmaması
• Hastanın işlem komutlarına uyumsuzluğu
• Çene ve kulağa vuran geçici sızı
• Nadir görülen geçici ses kısıklığı
• Paratiroid işleminden sonra kalsiyum düşüklüğü

Perkütan Etanol Ablasyonu (PEA) Sonrası İyileşme ve Takip Süreci Nasıl İlerler?

Uygulama tamamlanıp iğne çıkarıldıktan sonra, giriş noktasına steril bir gazlı bezle 5 ila 10 dakika boyunca hafifçe bastırılarak olası bir doku içi kanamanın önüne geçilir. Ardından hasta girişimsel radyoloji biriminin gözlem odasına alınarak 1 ila 2 saat süreyle dinlendirilir. Bu süre boyunca boyun veya işlem bölgesinde şişlik (hematom) olup olmadığı, tansiyon ve nabız değerleri, hastanın ses kalitesi ve yutkunma fonksiyonları kontrol edilir. Çoğu hastada şiddetli bir ağrı gelişmez; hissedilen hafif gerginlik ise basit ağrı kesicilerle rahatlıkla giderilir. Gözlem süresi sorunsuz tamamlanan hastalar aynı gün taburcu edilir ve genellikle 24 saat içinde günlük hayatlarına ve işlerine dönebilirler.

Dokunun büzüşerek iyileşmesi zamana yayılan biyolojik bir süreç olduğu için tedavinin başarısı düzenli kontrollerle takip edilir. İşlemden sonraki birinci ayda yapılan ilk ultrason kontrolünde içeride sıvı kalıp kalmadığına ve hastanın baskı şikayetlerindeki rahatlamaya bakılır. Üçüncü ayda lezyonun hacimsel küçülme hızı değerlendirilir; eğer paratiroid veya toksik nodül tedavisi yapılmışsa kan tahlilleriyle kalsiyum, PTH, TSH ve serbest tiroid hormon düzeyleri incelenir. Altıncı ve on ikinci aylarda ise dokudaki fibrotik iyileşme olgunlaşır ve hedeflenen yüzde 80 ila 90 oranındaki küçülme ultrasonla teyit edilir. Karaciğer tümörlerinin takibinde ise bu aylarda dinamik ilaçlı tomografi veya MR çekilerek tümör yatağında canlı doku kalıp kalmadığı denetlenir. Basit kistlerde çoğunlukla tek seans yeterli olurken, başlangıç hacmi 10 mililitreyi aşan veya içi çok odacıklı olan karmaşık kistlerde takip bulgularına göre ikinci ya da üçüncü seanslar planlanabilir.

Tedavi sonrasındaki kontrol randevularında düzenli olarak değerlendirilen unsurlar aşağıdaki gibidir:

• Lezyonun hacimsel küçülme oranı
• Kist içinde sıvı birikimi varlığı
• Baskı ve ağrı şikayetlerindeki gerileme
• Ses kalitesi ve yutkunma fonksiyonu
• Kan kalsiyum ve parathormon düzeyleri
• Tiroid fonksiyon testlerinin seyri
• Ek seans gereksiniminin değerlendirilmesi