Mikrodalga Ablasyon Nedir? Nasıl Yapılır?

Mikrodalga ablasyon, vücuttaki iyi veya kötü huylu kitlelerin cerrahi kesiye gerek duyulmadan, elektromanyetik dalgaların ürettiği termal enerjiyle bulunduğu noktada tahrip edildiği ameliyatsız bir girişimsel radyoloji yöntemidir.

Bu tedavi, radyolojik görüntüleme kılavuzluğunda özel tasarım bir iğneyle cilt üzerinden doğrudan hastalıklı odağın merkezine girilmesi ve kontrollü ısı aktarımıyla lezyonun yerinde etkisizleştirilmesi şeklinde yapılır.

Derin narkoz, dikiş veya uzun hastane yatışları gerektirmeyen prosedür, organların doğal kapasitesini korumaya odaklanır. Çevredeki sağlam alanları gözeterek sadece hedeflenen doku üzerinde hücresel yıkım oluşturmayı amaçlar.

Günübirlik süreçte pratik biçimde tamamlanan klinik müdahale, açık operasyona uygun bulunmayan ya da kesisiz çözüm alternatifi arayan hastalar için son derece konforlu, güvenilir ve hızlı bir toparlanma dönemi sağlar.

Mikrodalga ablasyon nedir ve hastalıklı dokuları nasıl etkiler?

Hastalar ve hasta yakınları tedavi seçeneklerini araştırırken ablasyon kavramıyla sıkça karşılaşır. Tıbbi açıdan ablasyon, vücutta istenmeyen veya sağlığı tehdit eden bir dokunun yerinde etkisiz hale getirilmesi anlamına gelir. Klasik ameliyatlarda genel anestezi altında vücutta bir kesi açılır ve hastalıklı kitle çevresindeki bir miktar sağlam dokuyla birlikte dışarı çıkarılır. Ancak her hasta büyük bir ameliyat için uygun aday olmayabilir ya da kitleyi çıkarmak için sağlam organ dokusunu feda etmek gerekmeyebilir. Mikrodalga ablasyon tam bu noktada devreye girerek, ameliyat kesisi olmadan hastalıklı alanı içeriden imha etme imkanı tanır.

Bu yöntemde girişimsel radyoloji uzmanı ultrasonografi veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme cihazlarıyla vücudun içini anlık olarak izler. Özel olarak tasarlanmış ince bir iğne, yani mikrodalga anteni, ciltten geçirilerek doğrudan tümörün merkezine ulaştırılır. İğnenin ucundan yayılan elektromanyetik dalgalar sadece hedeflenen kitleyi ısıtır. Yüksek ısıya maruz kalan tümör hücreleri canlılığını kaybederek yerinde kurur ve işlevsiz bir doku haline dönüşür. Vücudun kendi bağışıklık sistemi ve temizleme mekanizmaları, işlem sonrasında bu ölü dokuyu haftalar ve aylar içinde yavaşça küçülterek ortadan kaldırır. Böylece hasta, büyük bir cerrahi müdahalenin getireceği fiziksel yükten korunarak tedavisini tamamlamış olur.

Mikrodalga ablasyon nasıl yapılır ve ısı enerjisi dokuda nasıl yayılır?

Mikrodalga ablasyon sistemlerinin dokuyu nasıl ısıttığını anlamak için su moleküllerinin yapısına bakmak gerekir. Bu tıbbi cihazlar, uluslararası standartlarda belirlenmiş olan 915 MHz veya 2.45 GHz frekans bandında çalışan elektromanyetik enerji üretir. İnsan vücudundaki dokuların ve tümör hücrelerinin büyük bir bölümü sudan meydana gelir. Su molekülleri elektriksel açıdan bir ucu pozitif, diğer ucu negatif yüklü olan çift kutuplu, yani dipol bir yapıdadır.

Tümörün içine yerleştirilen antenden yüksek frekanslı elektromanyetik alan yayıldığında, bu alanın yönü saniyede milyarlarca kez değişir. Dokudaki su molekülleri de bu değişen elektromanyetik alana uyum sağlayabilmek için kendi eksenleri etrafında büyük bir hızla dönmeye zorlanır. Tıpta dipol rotasyon adı verilen bu olay, moleküler düzeyde yoğun bir kinetik sürtünme başlatır. İki eli birbirine hızla sürttüğümüzde ortaya çıkan ısınma hissi gibi, su moleküllerinin saniyede milyarlarca kez birbirine sürtünmesi de dokunun kendi içinde doğrudan ve hızlı bir ısı artışına yol açar.

Bu mekanizma sayesinde hedef kitlede sıcaklık kısa sürede 60 derecenin üzerine, iğnenin hemen çevresindeki merkez alanda ise 100 ila 150 derece seviyelerine kadar ulaşır. Doku sıcaklığının 60 derece eşiğini geçmesi, hastalıklı hücrelerin yaşamını sürdürememesi için yeterli bir düzeydir.

Yüksek ısının hedef hücrelerde meydana getirdiği biyolojik etkiler şunlardır:

• Hücre çekirdeğindeki proteinlerin bozulması
• Hücre zarını oluşturan yağların çözünmesi
• Hücre içi enzimlerin işlevini yitirmesi
• Geri dönüşümsüz pıhtılaşma nekrozu
• Tümör beslenmesinin durması

Mikrodalga enerjisinin en önemli fiziksel özelliği, yayılım için dokunun elektriksel iletkenliğine ihtiyaç duymamasıdır. Dielektrik ısıtma prensibiyle çalışan bu sistem, elektrik akımına direnç gösteren havalı akciğer dokusundan veya sertleşmiş kemik yapılarından zorlanmadan geçer. Bu sayede hedeflenen lezyonda homojen ve öngörülebilir bir termal tedavi alanı oluşturulmasına yardımcı olur.

Mikrodalga ablasyon yönteminin radyofrekans ve klasik cerrahiye göre farkları nelerdir?

Termal tedaviler arasında uzun yıllar boyunca standart olarak kullanılan radyofrekans ablasyon (RFA), dokunun içinden alternatif elektrik akımı geçirerek iyonların sürtünmesiyle ısı üretmeye dayanır. Ancak radyofrekans yönteminin fiziksel bir sınırı vardır. Doku sıcaklığı 100 dereceye yaklaştığında hücre içindeki su buharlaşır ve iğnenin etrafındaki dokuda kömürleşme meydana gelir. Kömürleşen doku elektriği iletemez hale gelir ve doku direnci, yani empedans yükselir. Elektrik akımı bu yalıtkan kömürleşme bariyerini aşamadığı için enerji iletimi kesintiye uğrar ve ısı daha geniş alanlara yayılamaz. Mikrodalga ablasyon ise elektrik akımı yerine elektromanyetik dalga kullandığı için doku kurusa veya kömürleşse bile enerji yayılımı devam eder. Bu durum daha kısa sürede, daha yüksek sıcaklıklara ve daha geniş tedavi hacimlerine ulaşılmasını destekler.

Tedavi başarısını etkileyen bir diğer önemli faktör de ısı emilim etkisi olarak bilinen durumdur. Vücuttaki büyük atardamarların ve toplardamarların içinden sürekli güçlü bir kan akışı geçer. Eğer tümör büyük bir damarın hemen yanına yerleşmişse, damardan akan kan tıpkı bir soğutma borusu gibi çevredeki ısıyı alıp götürür. Radyofrekans işleminde bu soğutma etkisi nedeniyle damar duvarına komşu tümör hücreleri yeterince ısınamayabilir ve canlı kalarak hastalığın tekrarlamasına zemin hazırlayabilir. Mikrodalga ablasyonun ürettiği hızlı ve yoğun ısı birikimi ise damarın soğutma hızını büyük oranda bastırır ve damar komşuluğundaki lezyonlarda da etkili bir hücre ölümü elde edilmesini kolaylaştırır.

Klasik cerrahi rezeksiyon ile karşılaştırıldığında ise hasta konforu ve organ fonksiyonlarının korunması ön plana çıkar. Açık ameliyatlarda genel anestezi gerekir, işlem lezyonun durumuna göre bir ila dört saat arasında sürebilir ve hastanın üç ila yedi gün hastanede yatması beklenir. Mikrodalga ablasyonda ise lezyon başına enerji verme süresi genellikle iki ila beş dakikadır. Çoğunlukla genel anesteziye gerek duyulmadan lokal anestezi ve sedasyonla tamamlanır, sağlıklı organ parankimi korunur ve hastalar birkaç saatlik gözlemin ardından aynı gün taburcu olabilir.

Mikrodalga ablasyonun klasik cerrahiye ve radyofrekans yöntemine kıyasla öne çıkan özellikleri aşağıdaki gibidir:

• Kısa uygulama süresi
• Yüksek doku sıcaklıklarına ulaşabilme
• Kömürleşme engeline takılmama
• Büyük damar komşuluğunda yüksek etkinlik
• Akciğer ve kemik dokusunda verimli yayılım
• Sağlıklı organ dokusunu koruma
• Lokal anestezi ve sedasyonla uygulanabilme
• Aynı gün taburculuk olanağı
• Yapışıklık oluşturmadan tekrarlanabilme

Mikrodalga ablasyon hangi organlarda ve hastalıklarda tercih edilir?

Girişimsel onkolojide mikrodalga ablasyon oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. Ek hastalıkları nedeniyle ameliyat olması yüksek risk taşıyan, kalp veya akciğer kapasitesi genel anesteziyi kaldırmaya uygun olmayan ya da organ rezervi sınırda bulunan hastalarda öncelikli tedavi alternatiflerinden biridir. Aynı zamanda cerrahiye uygun olan erken evre tümörlerde de hastayı büyük bir ameliyattan korumak amacıyla tercih edilebilir. Uygulama amacı hastanın durumuna göre hastalığı tamamen kontrol altına almak ya da kitleye bağlı ağrı ve bası gibi şikayetleri hafifletmek olabilir.

Klinik pratikte mikrodalga ablasyon tedavisinin uygulandığı başlıca organlar ve patolojiler şunlardır:

• Primer karaciğer kanserleri
• Kolorektal kaynaklı karaciğer metastazları
• Küçük hücreli dışı akciğer kanserleri
• Akciğere sıçrayan metastatik odaklar
• İyi huylu tiroid nodülleri
• Erken evre papiller tiroid mikrokarsinomu
• Paratiroid adenomları
• Erken evre böbrek kitleleri
• Osteoid osteoma gibi iyi huylu kemik lezyonları
• Ağrılı kemik metastazları

Karaciğer tümörlerinde mikrodalga ablasyon nasıl bir tedavi sunar?

Karaciğer, mikrodalga ablasyonun dünyada ve ülkemizde en sık uygulandığı organdır. Hem karaciğerin kendi hücrelerinden kaynaklanan hepatosellüler karsinom (HCC) vakalarında hem de kalın bağırsak, mide veya meme gibi diğer organlardan karaciğere sıçrayan metastazlarda temel tedavi yaklaşımları arasında yer alır. Karaciğer kanseri çoğu zaman siroz zemininde geliştiği için bu hastaların sağlıklı karaciğer kapasitesi zaten kısıtlıdır. Ameliyatla karaciğerin bir lobunu veya büyük bir parçasını çıkarmak hastayı karaciğer yetmezliği riskiyle karşı karşıya bırakabilir.

Mikrodalga ablasyon, yalnızca tümörü ve çevresindeki birkaç milimetrelik güvenlik sınırını etkilediği için sağlam karaciğer dokusunu korur. Klinik çalışmalarda, çapı 3 santimetreye kadar olan karaciğer tümörlerinde bu yöntemle yüzde 85’in üzerinde başarılı nekroz sağlandığı ve cerrahi rezeksiyona yakın bir lokal kontrol elde edildiği görülmektedir. Çapı 3 ile 5 santimetre arasında olan kitlelerde de uygun anten seçimi ve planlamayla tedavi hacmi güvenle kontrol altına alınabilir. Ayrıca karaciğer kan damarları açısından çok zengin bir organ olduğundan, mikrodalga enerjisinin damar soğutma etkisine karşı dirençli olması karaciğer uygulamalarında önemli bir onkolojik avantaj yaratır.

Akciğer kitlelerinde mikrodalga ablasyon neden önemli bir seçenektir?

Akciğer dokusu, nefes alıp verme işlevi nedeniyle yoğun miktarda hava içeren süngerimsi bir yapıya sahiptir. Hava, elektrik akımı için doğal bir yalıtkandır. Bu anatomik özellik, elektrik akımıyla çalışan radyofrekans yönteminin akciğerdeki verimini kısıtlar. Mikrodalga enerjisi ise dielektrik ısıtma prensibiyle yayıldığı için akciğerdeki hava keseciklerinden etkilenmez ve hedef kitleye etkili biçimde nüfuz eder.

Akciğer kanseri hastalarının önemli bir kısmında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), amfizem veya ileri yaşa bağlı solunum kapasitesi düşüklüğü bulunur. Bu hastaların açık göğüs cerrahisini veya bir akciğer lobunun alınmasını tolere etmesi oldukça güçtür. Benzer şekilde geçmişte bir akciğeri ameliyatla alınmış olan ve tek akciğerle yaşamını sürdüren kişilerde yeni bir kitle çıktığında cerrahi seçenekler son derece sınırlıdır. Mikrodalga ablasyon bu hasta grubunda solunum kapasitesini koruyan değerli bir tedavi seçeneğidir. Çapı 3 santimetreden küçük olan erken evre akciğer tümörlerinde ve sınırlı sayıdaki akciğer metastazlarında yaklaşık yüzde 89 oranında başarılı ablasyon sonuçları bildirilmektedir.

Akciğerde mikrodalga ablasyon uygulamasının öne çıktığı hasta grupları şunlardır:

• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı bulunanlar
• Solunum rezervi düşük olan bireyler
• Tek akciğerle yaşamını sürdüren hastalar
• Kalp rahatsızlığı nedeniyle ameliyat olamayanlar
• Sınırlı sayıda akciğer metastazı gelişen olgular

Tiroid, böbrek ve kemik lezyonlarında mikrodalga ablasyon nasıl uygulanır?

Mikrodalga ablasyon yalnızca kötü huylu kanserlerin tedavisinde değil hastanın yaşam kalitesini bozan iyi huylu kitlelerde de yüz güldürücü sonuçlar verir. Bunun en bilinen örneği tiroid nodülleridir. İğne biyopsisi ile iyi huylu olduğu doğrulanan ancak büyüyerek yemek borusuna veya soluk borusuna baskı yapan nodüller; yutkunma güçlüğü, nefes darlığı, boyunda takılma hissi ve dışarıdan fark edilen şişlik gibi şikayetlere neden olur. Ultrason rehberliğinde yapılan mikrodalga ablasyon ile bu nodüllerin hacmi aylar içinde yüzde 70’in üzerinde küçültülebilir. Boyunda cerrahi kesi izi kalmaması ve sağlıklı tiroid bezi korunduğu için hastanın tiroid hormonu üretiminin devam etmesi yöntemin en önemli kazanımlarıdır. Ayrıca seçilmiş erken evre papiller tiroid mikrokarsinomlarında ve kanda kalsiyum yüksekliğine yol açan paratiroid adenomlarında da ameliyatsız tedavi amacıyla uygulanmaktadır.

Böbrek tümörlerinde, özellikle 4 santimetreden küçük olan erken evre (T1a) renal hücreli karsinomlarda nefron koruyucu, yani böbreğin süzme kapasitesini koruyucu bir yaklaşım olarak ultrason veya tomografi eşliğinde tercih edilir. Özellikle tek böbrekli hastalarda veya böbrek fonksiyonları sınırda olan kişilerde sağlam böbrek dokusunu kaybetmemek adına büyük önem taşır.

İskelet sisteminde ise gençlerde sık görülen ve geceleri şiddetli ağrıya yol açan osteoid osteoma adlı iyi huylu kemik tümörünün merkez çekirdeğini (nidus) yakmak için kullanılır. Kanser hastalarında kemiğe sıçrayan ve ilaçlara direnç gösteren ağrılı kemik metastazlarında da hem kitleyi küçültmek hem de ağrı taşıyan sinir uçlarını duyarsızlaştırarak hastanın ağrısını hafifletmek amacıyla palyatif olarak uygulanır.

Tiroid, paratiroid, böbrek ve kemik uygulamalarıyla giderilmesi hedeflenen başlıca sorunlar aşağıdaki gibidir:

• Nodüle bağlı yutkunma zorluğu
• Soluk borusu basısına bağlı nefes darlığı
• Boyunda kozmetik şişlik görünümü
• Paratiroid kaynaklı kalsiyum yüksekliği
• Erken evre böbrek kitleleri
• Osteoid osteoma kaynaklı gece ağrıları
• Kemik metastazlarına bağlı dirençli ağrılar

Mikrodalga ablasyon öncesi hazırlık sürecinde nelere dikkat edilir?

Başarılı ve güvenli bir mikrodalga ablasyon tedavisi, işlem öncesinde yapılan titiz bir planlama süreciyle başlar. Girişimsel radyoloji uzmanı, hastanın mevcut çok kesitli bilgisayarlı tomografi, dinamik kontrastlı MR veya Doppler ultrasonografi görüntülerini detaylıca inceler. Bu incelemede kitlenin tam boyutu, organ içindeki konumu, büyük damarlara, safra yollarına, sinirlere veya bağırsaklara olan yakınlığı değerlendirilir. İğnenin ciltte hangi noktadan gireceği ve hangi açıyla ilerleyeceği işlem öncesinde milimetrik olarak planlanır.

Hastanın işlem sırasında veya sonrasında kanama riski yaşamaması için kan tahlilleriyle pıhtılaşma değerleri (INR, aPTT ve trombosit sayısı) kontrol edilir. Hasta düzenli olarak aspirin veya benzeri kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsa, ilgili hekimlerle görüşülerek bu ilaçlar kılavuzlara uygun şekilde işlemden birkaç gün önce kesilir ya da kısa etkili koruyucu ilaçlarla köprüleme tedavisine geçilir. İşlem sırasında uygulanacak sedasyonun güvenli olması için hastanın işlemden önceki 6 ila 12 saat boyunca yemek yememesi ve su içmemesi gerekir. Ayrıca vücutta aktif bir sistemik enfeksiyon varsa, işlem enfeksiyon tedavi edilene kadar ertelenir.

Tedavi öncesinde hasta güvenliği için tamamlanan hazırlık adımları şunlardır:

• Güncel kesitsel görüntülerin incelenmesi
• Güvenli iğne giriş rotasının belirlenmesi
• Pıhtılaşma testlerinin kontrol edilmesi
• Kan sulandırıcı ilaçların düzenlenmesi
• Altı ila on iki saatlik açlık süresi
• Aktif enfeksiyon varlığının dışlanması
• Anestezi ve sedasyon değerlendirmesi

Girişimsel radyolojide mikrodalga ablasyon aşamaları nasıl ilerler?

Mikrodalga ablasyon işlemi ameliyathanede değil ileri görüntüleme donanımına sahip girişimsel radyoloji ünitelerinde gerçekleştirilir. Hasta işlem masasına, müdahale edilecek organın konumuna göre sırtüstü, yüzüstü veya yan yatar pozisyonda alınır. Damar yolu açılarak hastanın yaşamsal bulgularını takip edecek monitörler bağlanır. İşlem çoğunlukla genel anesteziye, yani hastanın solunum cihazına bağlanmasına gerek kalmadan, cilt giriş bölgesine uygulanan lokal anestezi ve damardan verilen bilinçli sedasyon ilaçlarıyla yürütülür. Bu sayede hasta işlem boyunca ağrı hissetmez ve rahat bir uyku halinde olur.

Hedefleme aşamasında lezyonun bulunduğu organa göre görüntüleme yöntemi seçilir. Tiroid nodüllerinde ve karaciğerin yüzeye yakın kesimlerindeki kitlelerde iğnenin ilerleyişini anlık olarak gösteren ultrasonografi tercih edilir. Akciğer, kemik, böbrek ve karaciğerin derin yerleşimli bölgelerinde ise yüksek kesitsel doğruluk sağlayan bilgisayarlı tomografi kılavuzluğundan yararlanılır. Ciltte açılan 1-2 milimetrelik küçük bir girişten ilerletilen özel soğutmalı mikrodalga anteni, görüntüleme eşliğinde doğrudan kitlenin merkezine yerleştirilir.

Eğer tedavi edilecek lezyon ses telleri siniri, bağırsak kıvrımları, mide veya büyük damarlar gibi ısıdan zarar görebilecek kritik yapılara çok yakınsa, hidrodisseksiyon adı verilen koruyucu bir teknik uygulanır. Bu teknikte, hedef kitle ile korunmak istenen organ arasına ince bir iğneyle girilerek dekstroz veya serum fizyolojik sıvısı verilir. Verilen bu sıvı iki dokuyu birbirinden uzaklaştırarak aralarında yapay bir su bariyeri oluşturur ve ısının komşu organlara geçmesini önler. Akciğer işlemlerinde ise göğüs duvarı yanıklarını ve hava kaçağı riskini azaltmak için antenin kitleye ulaşmadan önce en az 2 santimetre sağlıklı akciğer dokusundan geçmesine özen gösterilir.

Anten doğru konuma ulaştığında mikrodalga jeneratörü çalıştırılır. Kitle boyutuna göre ayarlanan güç ve süre protokolü doğrultusunda enerji iletimi genellikle 2 ila 5 dakika sürer. Isınan dokuda oluşan mikro gaz kabarcıkları, ultrason ekranında parlak beyaz bir bulut, yani ısı topu şeklinde anlık olarak izlenir. Girişimsel radyolog bu alanı takip ederek tümörün ve çevresindeki 5-10 milimetrelik güvenlik sınırının yeterince ısındığını doğrular. İşlem bittiğinde anten geri çekilirken iğne yolu boyunca düşük dozda ısı verilerek trakt koterizasyonu yapılır. Bu manevra, hem iğne yolundan sızıntı şeklinde kanama olmasını hem de tümör hücrelerinin iğne hattı boyunca taşınmasını engellemeye yardımcı olur.

Mikrodalga ablasyon sonrası iyileşme süreci ve olası riskler nelerdir?

İşlem tamamlanıp anten çıkarıldıktan sonra ciltteki milimetrik giriş noktasına herhangi bir dikiş atılmaz, yalnızca küçük bir steril pansuman bandı yapıştırılır. Hasta gözlem odasına alınarak tansiyon, nabız ve solunum gibi değerleri ile olası erken belirtiler açısından 2 ila 4 saat boyunca takip edilir. Bu izlem süresinde herhangi bir sorun saptanmayan hastalar aynı gün içinde yürüyerek evlerine gidebilir ve genellikle 24 ila 48 saat içinde günlük yaşam aktivitelerine dönebilir.

İşlemi takip eden ilk birkaç günde bazı hastalarda post-ablasyon sendromu adı verilen geçici bir tablo gelişebilir. Vücudun içeride ısıtılarak etkisiz hale getirilen ölü dokuyu emip temizleme sürecine verdiği doğal bir bağışıklık yanıtı olan bu durumda; hafif ateş, halsizlik, kırgınlık, kas ağrıları ve işlem bölgesinde hafif sızı görülebilir. Bu şikayetler genellikle basit ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlarla kısa sürede kontrol altına alınır.

Mikrodalga ablasyon cerrahi yöntemlere göre doku travması ve kan kaybı açısından oldukça güvenli bir профиle sahip olsa da her tıbbi girişim gibi bazı organlara özgü riskler barındırır. Deneyimli girişimsel radyoloji merkezlerinde önemli komplikasyon oranları yüzde 1 ile 2 seviyelerindedir. Akciğer ablasyonlarında en sık karşılaşılan durum akciğer zarları arasına hava kaçması olarak bilinen pnömotorakstır. Çoğu vakada bu hava kaçağı hafiftir ve kendiliğinden emilir; hava miktarının fazla olduğu ve nefes darlığı yaptığı durumlarda ise ince bir kateterle hava dışarı alınarak tedavi edilir. Tiroid işlemlerinde ses tellerine giden sinirin ısıdan etkilenmesine bağlı geçici ses kısıklığı riski hidrodisseksiyon tekniğiyle önlenmeye çalışılır. Karaciğer ve böbrek uygulamalarında ise organ kapsülünün gerilmesine bağlı geçici ağrı veya küçük kanamalar, görüntüleme navigasyonu ve iğne yolunun yakılması sayesinde düşük seviyelerde tutulur.

İşlem sonrasında geçici olarak gözlenebilen durumlar ve olası yan etkiler şunlardır:

• Hafif dereceli ateş
• Geçici halsizlik ve yorgunluk hissi
• Giriş bölgesinde hafif ağrı
• Akciğer işlemlerinde zarlar arasına hava kaçması
• Akciğer zarında reaksiyonel sıvı birikimi
• Boyun işlemlerinde geçici ses değişimi
• Organ kapsülünde sınırlı kanama

Mikrodalga ablasyon tedavisinin başarısı nasıl değerlendirilir?

Mikrodalga ablasyon uygulamasında hastalıklı doku vücut dışına çıkarılmadığı için, tedavinin ne ölçüde başarılı olduğu radyolojik görüntüleme kontrolleriyle değerlendirilir. İşlemden sonraki 1. ve 3. aylarda hastaya dinamik kontrastlı bilgisayarlı tomografi veya çok sekanslı MR çekimi yapılır. Damardan verilen kontrast madde normal şartlarda canlı ve kanlanan dokuları boyayarak görünür kılar. Kontrol taramalarında ablasyon yapılan bölgenin hiç kontrast madde tutmadığının, yani kanlanmasının tamamen kesildiğinin görülmesi, hedef tümör dokusunun canlılığını yitirdiğini ve klinik başarının sağlandığını gösterir. Time içinde bu ölü doku alanı küçülerek yerinde küçük bir nedbe dokusu bırakır.

Hastalığın seyrine göre ilerleyen dönemlerde organda yeni bir tümör odağı çıkarsa veya mevcut alanda nüks saptanırsa, mikrodalga ablasyon işlemi yeniden uygulanabilir. Klasik ameliyatların aksine karın veya göğüs içinde cerrahi yapışıklıklara ve yara dokularına yol açmaması, bu tedavinin gerektiğinde güvenle tekrarlanabilmesine olanak tanır.

Günümüzde mikrodalga ablasyon, ileri dijital füzyon görüntüleme sistemleriyle desteklenmekte ve kemoembolizasyon (TACE) veya radyoembolizasyon (TARE) gibi damar içinden yapılan diğer girişimsel onkoloji tedavileriyle bir arada kullanılabilmektedir. Özellikle büyük veya çoklu karaciğer tümörlerinde damar yoluyla tümörün beslenmesini keserken eş zamanlı olarak mikrodalga enerjisiyle kitleyi yakmak, lokal tümör kontrolünde tedavi başarısını daha ileriye taşımaktadır.

Tedavi sonrasındaki takip ve kombine yönetim sürecinde öne çıkan unsurlar aşağıdaki gibidir:

• Birinci ay kontrol görüntülemesi
• Üçüncü ay dinamik kontrastlı MR veya tomografi
• Ablasyon alanında kanlanma kaybının doğrulanması
• Yeni odaklarda işlemin tekrarlanabilmesi
• Dijital füzyon görüntüleme navigasyonu
• Transarteriyel kemoembolizasyon ile kombine tedavi
• Radyoembolizasyon ile bütünleşik uygulama

Prof. Dr. Özgür KILIÇKESMEZ

Prof. Dr. Özgür Kılıçkesmez, minimal invaziv damar içi tedavilere odaklanan, Türkiye’nin önde gelen girişimsel radyoloji ve nöroradyoloji uzmanlarından biridir. Anevrizma ve inme tedavileri, embolizasyon işlemleri, tiroid ve paratiroid hastalıklarının ameliyatsız tedavileri, girişimsel onkoloji ve periferik damar girişimleri başlıca uzmanlık alanları arasındadır. Halen İstanbul Memorial Göztepe Hastanesi Girişimsel Radyoloji ve Nöroradyoloji Bölümü Sorumlusu olarak görev yapmaktadır.

1997 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun olan Prof. Dr. Kılıçkesmez, 2012–2013 yıllarında Londra Guy’s & St Thomas’ ve King’s College Hospital’da “Clinical Fellow” olarak girişimsel radyoloji ve onkoloji alanında ileri eğitim almıştır. 2020 yılında profesör unvanını almış, aynı yıl SBÜ Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Girişimsel Radyoloji Kurucu Hekimi olmuştur. Ayrıca EBIR (European Board of Interventional Radiology) sertifikasına sahiptir.

Prof. Dr. Kılıçkesmez’in 94 uluslararası, 40 ulusal makalesi ve 2500’ün üzerinde atıfı bulunmaktadır. American Journal of Roentgenology (AJR) ve Diagnostic & Interventional Radiology gibi prestijli dergilerde hakemlik yapmaktadır. Klinik ve akademik deneyimiyle inme tedavisi, beyin anevrizması, embolizasyon, tümör ablasyonu ve tiroid/paratiroid hastalıklarının minimal invaziv tedavileri konularında ulusal ve uluslararası alanda referans gösterilen bir isimdir.