Etanol ablasyon yöntemiyle ameliyatsız paratiroid adenom tedavisi, fazla çalışan paratiroid bezinin kontrol altına alınması amacıyla uygulanan minimal invaziv bir girişimdir. Genellikle cerrahiye uygun olmayan veya hasta tarafından ameliyat istemeyen bireylerde tercih edilir.
İşlemde, ultrason eşliğinde ince bir iğne ile hiperfonksiyonel paratiroid adenomuna ulaşılarak, sadece adenom içine yapılan etanol enjeksiyonu ile nodül içindeki hücrelerin hacim ve işlev açısından gerilemesi sağlanır.
Uygulama genellikle lokal anestezi altında kısa sürede tamamlanır. İşlem sonrası hastalar yakın gözlem altında tutulur ve kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilirler.
Etanol ablasyonunun avantajları arasında cerrahiye gerek kalmaması, minimal doku hasarı, düşük risk profili ve daha hızlı iyileşme süresi yer alır. Ancak çevre dokulara yayılan etanol riski, lokal ödem veya geçici ses kısıklığı gibi komplikasyon potansiyelleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
| Tedavi Yöntemi | Ameliyatsız Paratiroid Adenomu Tedavisi (Etanol Ablasyon) |
| Tanım | Paratiroid bezinde adenom (iyi huylu tümör) olan hastalarda, alkol (etanol) enjeksiyonu ile adenomun küçültülmesini amaçlayan minimal invaziv bir tedavi yöntemidir. |
| Uygulama Yöntemi | Ultrason eşliğinde, ince bir iğne ile doğrudan adenom içine etanol enjeksiyonu yapılır; etanol adenom hücrelerini tahrip ederek küçülmelerini sağlar. |
| Kullanım Alanları | Cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi istemeyen primer hiperparatiroidizm hastalarında, küçük ve uygun boyuttaki paratiroid adenomları için uygulanır. |
| Tedavi Süresi | Uygulama genellikle kısa sürelidir; birkaç dakikada tamamlanır ancak bazı hastalarda birden fazla seans gerekebilir. |
| Avantajları | Minimal invaziv bir yöntemdir, hastanede kalış süresi gerekmez, iyileşme süreci kısadır ve cerrahiden kaçınmak isteyen hastalar için alternatif bir seçenektir. |
| Yan Etkiler | Geçici boyun ağrısı, enjeksiyon bölgesinde hassasiyet; nadiren ses kısıklığı, yutma güçlüğü gibi yan etkiler görülebilir. |
| Başarı Oranı | Küçük adenomlarda başarı oranı yüksektir, ancak adenomun boyutuna ve yerleşimine göre etkinlik değişebilir. |
| Takip ve İzlem | İşlem sonrası kan kalsiyum ve PTH düzeylerinin izlenmesi gereklidir; ultrasonla adenomun küçülmesi ve hormon seviyeleri takip edilir. |
| Kontrendikasyonlar | Büyük çaplı adenomlar, multipl adenomlar, kanama bozukluğu olan hastalar ve prosedüre bağlı risklerin yüksek olduğu durumlar. |
| Alternatif Yöntemler | Paratiroidektomi (cerrahi çıkarım), ilaç tedavisi (kalsimimetikler) ve diğer minimal invaziv yöntemler (radyofrekans ablasyon), embolizasyon |
| Önlem ve Hazırlık | İşlem öncesi kan sulandırıcı ilaçların kesilmesi ve kan kalsiyum seviyelerinin düzenlenmesi gerekebilir; uygulama öncesi ultrason rehberliğinde detaylı değerlendirme yapılır. |
Prof. Dr. Özgür KILIÇKESMEZ
Girişimsel Radyoloji / Girişimsel Nöroradyoloji
Paratiroid Adenomu Nedir ve Neden Ameliyat Dışı Tedavilere İhtiyaç Duyulabilir?
Paratiroid adenomu paratiroid bezinde oluşan ve genellikle iyi huylu olan bir tümördür. Bu tümör fazla miktarda paratiroid hormonu (PTH) üretimine neden olur ve kan kalsiyum seviyelerinde artışa yol açarak primer hiperparatiroidizm (PHPT) olarak bilinen duruma neden olur. PHPT kemik yoğunluğunda azalma osteoporoz ve böbrek taşı oluşumu gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Ayrıca bu durum bazı vakalarda kardiyovasküler sorunlarla ilişkilidir ve hastaların yaşam kalitesini düşürebilir. PHPT vakalarının yaklaşık %85’i tek bir adenomdan kaynaklanmaktadır.
PHPT’nin kesin çözümü genellikle cerrahi müdahaleyi gerektirir. Ancak cerrahi tedavi bazı hastalar için riskli olabilir veya sağlık durumları ameliyata uygun olmayabilir. Özellikle yaşlı bireyler veya diğer sağlık sorunları olan hastalar cerrahiye uygun olmayabilirler. Bu gibi durumlarda cerrahi olmayan tedavi yöntemleri önemli bir rol oynar. Bu tedavi seçenekleri hastaların semptomlarını hafifletmek ve komplikasyon risklerini azaltmak için kullanılır.
Etanol Ablasyonu Paratiroid Adenomunu Tedavi Etmek İçin Nasıl Çalışır?
Etanol ablasyonu paratiroid adenomlarını tedavi etmek için hücresel hasar ve yapısal değişim süreçlerine dayanır. Bu yöntemde etanol enjeksiyonu ile adenom dokusunda iki temel etki yaratılır: koagülatif nekroz ve fibrotik dönüşüm.
İlk olarak etanol hücrelerin su kaybetmesine ve proteinlerinin bozulmasına neden olur. Bu durum hücrelerde geri dönüşü olmayan hasar meydana getirir ve koagülatif nekroza yol açar. Nekroz sürecinde adenom dokusundaki hücreler ölür ve yapısı bozulur. Ayrıca etanol enjeksiyonu çevredeki küçük kan damarlarının pıhtılaşmasına sebep olur. Bu da kan akışını azaltarak iskemik nekrozu artırır.
Etanol ablasyonunun bir diğer etkisi ise fibrotik dönüşümdür. Adenom dokusundaki hücreler öldükten sonra vücut bu ölü dokuyu işlevsiz bir fibrozis dokusuna dönüştürür. Fibrotik doku artık paratiroid hormonu (PTH) üretmez ve bu da hormon dengesizliğini azaltır. Zamanla adenom küçüldükçe PTH seviyeleri düşer ve serum kalsiyum seviyeleri normale döner.
Bu sürecin klinik etkileri şu şekildedir:
- PTH ve kalsiyum seviyelerinde belirgin bir düşüş sağlar.
- Hiperparatiroidizmin belirtilerini hafifletir.
- Çoğu hastada 1-3 ay içinde iyileşme sağlanır.
- Uzun vadeli başarı oranı yüksektir ve komplikasyon riski düşüktür.
Etanol ablasyonu böylece hormon dengesizliğini cerrahiye ihtiyaç duymadan kontrol altına alarak paratiroid adenomlarına karşı etkili bir çözüm sunar.
*Tedavi fiyatları ve süreci hakkında en iyi şekilde geri dönüş yapabilmemiz için tüm alanları doldurmanızı öneririz.
Etanol Ablasyonu İçin En İyi Adaylar Kimlerdir?
Etanol ablasyonu özellikle cerrahiye uygun olmayan veya tekrar eden paratiroid adenom hastaları için önemli bir tedavi alternatifi sunmaktadır. Bu tedavi yönteminin en uygun adayları belirli kriterlere sahip olan hastalardır ve bu adaylar genellikle farklı gruplara ayrılabilir:
Ultrason ile görülebilen paratiroid adenomları olan primer hiperparatiroidizm (PHPT) hastaları: Ultrason rehberliğinde lokalize edilebilen adenomlar bu tedaviye iyi yanıt vermektedir. Özellikle yüksek cerrahi riski taşıyan hastalar örneğin ciddi sağlık sorunları nedeniyle genel anesteziye uygun olmayanlar etanol ablasyonundan yararlanabilmektedir.
Cerrahi için uygun olmayan sağlık riskleri bulunan hastalar: İleri yaşta olan veya kardiyovasküler ve solunum sistemi problemleri yaşayan hastalar cerrahi komplikasyon risklerinden kaçınmalıdır. Etanol ablasyonu minimal invaziv yapısı ve lokal anestezi ile uygulanabilir olması nedeniyle bu hastalar için daha güvenli bir seçenektir.
Multiple endokrin neoplazi tip 1 (MEN1) ile ilişkili tekrarlayan paratiroid hastalığı olan hastalar: MEN1 tanısı olan bireylerde genellikle birden fazla paratiroid adenomu bulunur. Bu hastalarda etanol ablasyonu tekrarlayan hiperparatiroidizm tedavisinde cerrahiden kaçınarak uzun vadeli bir yönetim sağlama avantajına sahiptir.
Ameliyat sonrası tekrarlayan veya kalıcı hiperparatiroidizm görülen hastalar: Cerrahiden sonra bazı hastalarda hiperparatiroidizm yeniden ortaya çıkabilmektedir. Bu durumda etanol ablasyonu ek cerrahi müdahaleye gerek kalmadan güvenli ve tekrarlanabilir bir tedavi imkanı sunar.
Tüm bu gruplarda etanol ablasyonu serum kalsiyum seviyelerinin kontrol altına alınmasında etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır ve tekrarlayan müdahaleler için de uygun bir çözüm sağlar.
Etanol Ablasyonunun Paratiroid Adenomu İçin Etkililiği Nedir?
Etanol ablasyonu paratiroid adenomunun cerrahi olmayan tedavisi olarak primer hiperparatiroidizm (PHP) vakalarında etkili bir yöntem olarak kabul edilir. Ancak tekrarlayan enjeksiyonlar gerektirebilir ve hiperkalsemi nüksü yaygın olarak görülür. Etanol ablasyonunun genel iyileşme oranları %73 ila %85 arasında değişir.
Bu prosedür genellikle normokalsemi durumunu 24 aya kadar sürdürebilir. Bununla birlikte hastaların yaklaşık %50’sinde kalsiyum seviyelerinde birkaç yıl içinde yükselme görülür. Etkin bir sonuç almak için her hasta genellikle 2 ila 3 seansa ihtiyaç duyar. Cerrahi yöntemlerle kıyaslandığında etanol ablasyonunda nüks oranı daha yüksek olup iyileşme oranı daha düşüktür.
Etanol ablasyonu özellikle yüksek riskli hastalarda tercih edilir. Tekrarlayan hiperkalsemi durumları genellikle prosedürün eksik olmasına yol açabilen görünmeyen adenomların bulunmasıyla ilişkilidir. Bu yüzden ultrason ile adenomun doğru bir şekilde hedeflenmesi tedavinin başarısı açısından kritik bir rol oynar. Ayrıca etanol ablasyonunun yan etkileri arasında aşağıdaki komplikasyonlar yer alır:
- Ses kısıklığı
- Geçici hipokalsemi
- Tedavi sonrası tekrar hiperkalsemi riski
Bu sınırlamalarına rağmen etanol ablasyonu cerrahiye uygun olmayan veya alternatif tedavi arayan hastalar için değerli bir seçenektir. Özellikle multipl endokrin neoplazi tip 1 (MEN1) gibi cerrahiye uygun olmayan durumlarda tercih edilmektedir. Sonuç olarak etanol ablasyonu paratiroid adenomu için etkili ancak sınırlamaları olan bir tedavi olarak kalır.
Etanol Ablasyonunun Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?
Ethanol ablasyonu yöntemi bazı riskler ve komplikasyonlar taşır. Bu komplikasyonlar hastaların yaşam kalitesini etkileyebilir ve bazı durumlarda kalıcı hasarlara yol açabilir. İşte bu tedavi yönteminde karşılaşılabilecek başlıca komplikasyonlar:
- Ses Teli Felci: Etanol enjeksiyonu sırasında rekürren laringeal sinir hasar görebilir ve bu da ses teli felcine yol açabilir. Bu durumda hastalar ses kısıklığı konuşmada zorluk ve nefes alma sorunları yaşayabilir. Nadir görülse de ses teli felci ciddi bir komplikasyon olup hastaların sosyal yaşamını olumsuz etkileyebilir.
- Ses Değişiklikleri: Her ne kadar sinir hasarı oluşmasa da bazı hastalarda geçici veya kalıcı ses değişiklikleri gözlemlenebilir. Tiroid bezinin ses tellerine yakınlığı bu komplikasyonun ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Tedavi sırasında oluşan şişlik veya istenmeyen hasar sesin kalitesinde değişikliklere yol açabilir.
- Yetersiz Tahribat ve Nüks: Etanol ablasyonu her zaman nodülü tamamen yok etmeyebilir. Yetersiz tahribat durumunda nodül yeniden büyüyebilir ve ek tedavi gerektirebilir. Çalışmalara göre nüks oranı %10 ile %20 arasında değişmektedir. Nüks oranı nodülün yapısına ve işlemi gerçekleştiren uzmanın deneyimine bağlıdır.
- Diğer Riskler: Ek olarak bu işlem ağrı kanama enfeksiyon ve tedavi edilen bölgede geçici şişlik gibi riskler içerir. Hastalar işlem sırasında ya da sonrasında rahatsızlık hissedebilir ancak bu etkiler çoğunlukla geçicidir.
Etanol Ablasyonu Paratiroid Adenomu İçin Uzun Vadeli Bir Çözüm Müdür?
Etanol ablasyonu uzun vadede paratiroid adenomu tedavisinde sınırlı bir çözüm sunmaktadır. Çalışmalar tedavi ile normokalsemi elde edilse bile bu etkinin zamanla kaybolabildiğini göstermektedir. Başarı oranları tedavi edilen hastaların %70 ila %84,5’inde ilk 12 ay için umut verici sonuçlar sunar. Ancak hiperkalsemi genellikle iki ila üç yıl içinde tekrar ortaya çıkmaktadır.
Bu yöntemin tekrarlayan hiperparatiroidizm vakalarında etkili olabilmesi için genellikle birden fazla seans gerekmektedir. Ortalama olarak hastalar kalsiyum kontrolünü sağlamak amacıyla 2,2 seans tedavi alır. Ayrıca bazı vakalarda geçici hipokalsemi gibi yan etkiler gözlenmiştir. Bunun yanı sıra ses değişiklikleri ve çok nadir olarak rekürren laringeal sinir hasarı da bildirilmiştir.
Etanol ablasyonu özellikle MEN1 sendromu gibi durumlarda uzun vadeli bir çözüm olarak sınırlı kalmaktadır. Bunun nedeni hiperplazinin tekrarlama riski oluşturması ve paratiroid bezlerinin bu tedaviye yanıtının kalıcı olmamasıdır. Diğer bir seçenek olarak radyo frekans ablasyonu (RFA) ile kombinasyon tedavisi üzerinde durulmaktadır. Bu kombinasyon tedavisi ile etanol ablasyonunun tam olarak çözüm sağlayamadığı kalan sert dokuların hedef alınması amaçlanır.
Sıkça sorulan sorular
Ameliyatsız paratiroid adenomu tedavisi nedir ve hangi yöntemler uygulanır?
Paratiroid adenomu ameliyatsız tamamen iyileşebilir mi?
Ameliyatsız paratiroid adenomu tedavisi kimler için uygun olabilir?
Paratiroid adenomu radyofrekans ablasyon ile tedavi edilebilir mi?
Paratiroid adenomu mikrodalga ablasyon yöntemiyle küçültülebilir mi?
Paratiroid adenomu tedavisinde sinakalset (cinacalcet) ne işe yarar?
Ameliyatsız paratiroid adenomu tedavisinde kemik erimesi nasıl kontrol edilir?
Paratiroid adenomu ablasyonunun riskleri ve yan etkileri nelerdir?
Paratiroid adenomu ameliyatsız takip edilirken hangi testler yapılmalıdır?
Ameliyatsız paratiroid adenomu tedavisinden ne zaman ameliyata geçilmelidir?

Prof. Dr. Özgür Kılıçkesmez, minimal invaziv damar içi tedavilere odaklanan, Türkiye’nin önde gelen girişimsel radyoloji ve nöroradyoloji uzmanlarından biridir. Anevrizma ve inme tedavileri, embolizasyon işlemleri, tiroid ve paratiroid hastalıklarının ameliyatsız tedavileri, girişimsel onkoloji ve periferik damar girişimleri başlıca uzmanlık alanları arasındadır. Halen İstanbul Memorial Göztepe Hastanesi Girişimsel Radyoloji ve Nöroradyoloji Bölümü Sorumlusu olarak görev yapmaktadır.
1997 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun olan Prof. Dr. Kılıçkesmez, 2012–2013 yıllarında Londra Guy’s & St Thomas’ ve King’s College Hospital’da “Clinical Fellow” olarak girişimsel radyoloji ve onkoloji alanında ileri eğitim almıştır. 2020 yılında profesör unvanını almış, aynı yıl SBÜ Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Girişimsel Radyoloji Kurucu Hekimi olmuştur. Ayrıca EBIR (European Board of Interventional Radiology) sertifikasına sahiptir.
Prof. Dr. Kılıçkesmez’in 94 uluslararası, 40 ulusal makalesi ve 2500’ün üzerinde atıfı bulunmaktadır. American Journal of Roentgenology (AJR) ve Diagnostic & Interventional Radiology gibi prestijli dergilerde hakemlik yapmaktadır. Klinik ve akademik deneyimiyle inme tedavisi, beyin anevrizması, embolizasyon, tümör ablasyonu ve tiroid/paratiroid hastalıklarının minimal invaziv tedavileri konularında ulusal ve uluslararası alanda referans gösterilen bir isimdir.

Vaka Örnekleri
Santral ven oklüzyonu: Balon tedavisi
Vakalar
Y stent eşlikli kapalı anevrizma tedavisi
Vakalar
Bel fıtığı disk içi radyofrekans tedavisi sonucu
Fıtık Tedavisi
Boyun Fıtığı Tedavisinde Lazer Teknolojisi ve Anjiyografi
Fıtık Tedavisi
Basedow-Graves hastalığı ameliyatsız tedavi sonucu
Tiroid Hastalıkları
TAKE işlemi ile yok edilen karaciğer tümörü
Kanser Tedavisi
Ameliyatsız Paratiroid Adenomu Tedavisi Sonucu
Paratiroid Adenomu
Sol akciğer komşuğuna gizlenmiş paratiroid adenomu
Paratiroid Adenomu
Bağırsak dalak anevrizması embolizasyonu
Embolizasyon
Dev dalak damar anevrizması kaplı stent ile tedavisi
Stent
Böbrek damarı anevrizmasının akım yönlendirici stent ile tedavisi
Stent
Dev Karaciğer Hemanjiom Mikrodalga Ablasyon
Ablasyon
Nefrostomi
Vakalar
Kanamış Beyin Anevrizmasının Koil ile Tedavisi
Embolizasyon
Kanamış Beyin Damar Yumağı (AVM) Embolizasyon Tedavisi
Embolizasyon
Beyin Toplar Damar Stentleme