Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi, tıbbi adıyla servikal enjeksiyon; boyun omurları arasında baskı altında kalan sinir köklerine ince kanüllerle ulaşılarak, tedavi edici ajanların doğrudan hasarlı odak noktasına bırakılması işlemidir. Girişimsel radyoloji alanında uygulanan bu modern yöntem boyun fıtığı kaynaklı dirençli ağrıları ameliyatsız şekilde dindirmeyi amaçlar.
Kronikleşen fıtık yakınmaları zamanla kişinin uyku düzenini, mesleki verimliliğini ve günlük enerjisini tüketerek hareket özgürlüğünü kısıtlar. Servikal enjeksiyon uygulamaları, ağrı yönetiminde rahatsızlığın tam merkezine odaklanarak sinir sistemindeki aşırı yüklenmeyi hafifletir.
Anatomik doku bütünlüğünü gözeten bu hedefe yönelik yaklaşım vücudun kendi biyolojik onarım mekanizmalarını devreye sokmasına uygun bir zemin hazırlar.
Omurgadaki bölgesel hassasiyetin yatışmasıyla birlikte hastalar, yaşam standartlarını düşüren fiziksel kısıtlamalardan uzaklaşarak aktif rutinlerine rahatlıkla adapte olabilir.
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi nedir ve servikal enjeksiyon ağrıyı nasıl hedefler?
Boyun fıtığı ağrısı çeken pek çok kişi, haftalarca ağrı kesici haplar kullanmasına veya kas gevşetici kremler sürmesine rağmen geceleri yastıkta başını koyacak rahat bir pozisyon bulamamaktan yakınır. Ağızdan alınan ilaçlar mide ve bağırsaklardan emildikten sonra kan dolaşımıyla tüm vücuda dağılır. Bu durum fıtığın siniri sıkıştırdığı o daracık kemik tünelinin içine ilacın çok küçük bir kısmının ulaşabilmesi anlamına gelir. Üstelik yüksek dozda alınan bu ilaçlar zamanla mideyi yorar, böbrekleri ve karaciğeri zorlar.
Halk arasında boyun fıtığında nokta atışı tedavisi olarak bilinen servikal enjeksiyon ise bu sorunu kaynağında çözmek için geliştirilmiş modern bir girişimsel radyoloji uygulamasıdır. İlaçları tüm vücuda dağıtmak yerine, gelişmiş görüntüleme cihazları altında çok ince bir iğneyle doğrudan sıkışan sinirin etrafındaki alana ulaşılır. Tıbbi literatürde servikal transforaminal epidural enjeksiyon ve servikal interlaminar epidural steroid enjeksiyonu olarak adlandırılan bu işlemler, yangıyı ve şişliği doğrudan olay yerinde yatıştırmayı amaçlar. Böylece çok düşük ilaç dozlarıyla, hedeflenen bölgede oldukça güçlü bir rahatlama sağlanması hedeflenir.
Bu hedefe yönelik uygulamanın temel amaçları şunlardır:
- Sinir kökündeki ödemin azaltılması
- Kimyasal iltihaplanmanın baskılanması
- Ağrı sinyallerinin yavaşlatılması
- Sinir etrafındaki yapışıklıkların çözülmesi
- Boyun ve kol hareketlerinin rahatlatılması
- Ameliyat ihtiyacının azaltılması
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi gerektiren boyun ve kol ağrıları neden ortaya çıkar?
Boyun omurgamız, başımızın ağırlığını taşıyan ve aynı zamanda başımızı her yöne çevirmemizi sağlayan oldukça hareketli bir yapıdır. Omur kemiklerinin arasında, tıpkı arabalardaki amortisörler gibi yükü emen diskler yer alır. Bu disklerin dış kısmı sağlam liflerden oluşan sert bir halka, iç kısmı ise su oranı yüksek yumuşak, jölemsi bir dokudur. Yıllar içinde masa başında uzun saatler geçirmek, yanlış duruş alışkanlıkları, ani zorlanmalar veya yaşa bağlı yıpranmalar nedeniyle dıştaki koruyucu halka zayıflayıp çatlayabilir. İçerideki yumuşak doku bu çatlaktan dışarı doğru sızarak omurilik kanalına ya da kolumuza giden sinirlerin geçtiği dar kemik tünellere doğru taşar.
Sıkışan sinir kökü boyunda yer alsa da hasta ağrıyı genellikle boynundan çok kolunda, kürek kemiğinin arkasında veya el parmaklarında hisseder. Bunun sebebi, boyundan çıkan sinirlerin tıpkı birer elektrik kablosu gibi omuzdan başlayıp parmak uçlarına kadar uzanmasıdır. Kablonun boyundaki ana çıkış noktasında yaşanan bir ezilme, beyin tarafından kablonun ulaştığı kol ve el bölgesinde yanma, elektrik çarpması veya uyuşma olarak algılanır. Kimi hastalar ağrıyı hafifletmek için kollarını başlarının üzerine koyarak dolaşmak zorunda kalır; çünkü bu hareket sinir üzerindeki gerginliği geçici olarak azaltır.
Sinir kökü baskısına bağlı olarak hastalarda sıkça görülen şikayetler şunlardır:
- Omuzdan kola yayılan keskin ağrı
- Kürek kemiği arasına vuran sızı
- Parmak uçlarında uyuşma
- Kolda elektriklenme ve yanma hissi
- El kaslarında çabuk yorulma
- Gece uykudan uyandıran kol ağrısı
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi vücuttaki kimyasal yangıyı ve ödemi nasıl yatıştırır?
Uzun yıllar boyunca boyun fıtığı ağrısının sadece taşan kıkırdak parçasının siniri fiziksel olarak ezmesinden kaynaklandığı düşünülürdü. Ancak yapılan kapsamlı araştırmalar, mekanik sıkışmanın buzdağının sadece görünen kısmı olduğunu ortaya koymuştur. Diskin iç kısmında yer alan o jölemsi doku normal şartlarda kapalı bir kutunun içindedir ve bağışıklık sistemimizle hiç karşılaşmamıştır. Fıtıklaşma sonucu bu materyal dışarı sızdığında, vücudun savunma hücreleri onu yabancı bir madde olarak algılar ve bölgede güçlü bir kimyasal savunma reaksiyonu başlatır.
Bu reaksiyon sırasında prostaglandin, fosfolipaz A2, histamin, lökotrien ve serotonin gibi yoğun iltihap yapıcı maddeler ortama salınır. Ortaya çıkan bu kimyasal fırtına, siniri besleyen kılcal damarların büzüşmesine, dokunun yeterince oksijen alamamasına ve sinirin su toplayarak şişmesine yol açar. Zaten kemiklerle çevrili dar bir tünelin içinde bulunan sinir, ödem nedeniyle şişince tünelin duvarlarına daha fazla sürtünür. Sürtünme ve sıkışma arttıkça kan dolaşımı bozulur ve hastayı yıpratan bir ağrı, kas spazmı ve oksijensizlik döngüsü başlar.
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi bu kısır döngüyü kırmak üzere tasarlanmıştır. İğneyle hasarlı sinirin komşuluğuna ulaştırılan anti-enflamatuar ilaçlar, iltihap yapıcı maddelerin üretimini baskılayarak kimyasal yangıyı söndürmeye yardımcı olur. Ödem dağıldığında sinirin şişliği iner ve dar tünelin içinde yeniden rahatça hareket edebileceği bir alan açılır. Eş zamanlı olarak verilen lokal anestezik maddeler ise aşırı uyarılmış ağrı liflerindeki elektriksel iletimi sakinleştirerek beynin sürekli ağrı sinyali almasını engeller.
Enjeksiyonun doku düzeyinde başlattığı iyileştirici etkiler şunlardır:
- İltihap medyatörlerinin baskılanması
- Sinir kılıfındaki şişliğin indirilmesi
- Kılcal damar dolaşımının rahatlatılması
- Doku oksijenlenmesinin desteklenmesi
- Ağrı iletim kanallarının sakinleştirilmesi
- Kas spazmı döngüsünün kırılması
Girişimsel radyolojide boyun fıtığında nokta atışı tedavisi ve servikal enjeksiyon nasıl uygulanır?
Boyun bölgesi; beyne kan taşıyan ana atardamarların, omuriliğin ve yoğun sinir ağlarının çok dar bir alanda yan yana bulunduğu hassas bir anatomik yapıya sahiptir. Bu nedenle boyun bölgesine yapılacak enjeksiyonların körlemesine, yani sadece dışarıdan el yordamıyla tahmin edilerek yapılması ciddi riskler barındırır. Girişimsel radyoloji uzmanları, derin kesitsel anatomi bilgilerini ileri görüntüleme cihazlarıyla birleştirerek işlemi güvenli ve kontrollü bir çerçevede gerçekleştirirler.
Uygulama günü hasta, ameliyathane sterilitesine sahip anjiyografi veya floroskopi odasına alınır. Seçilen girişim yoluna göre hasta işlem masasına yüzüstü ya da yan pozisyonda rahat bir şekilde yatırılır. Boyun bölgesi mikrop öldürücü solüsyonlarla temizlendikten sonra steril örtülerle kapatılır. İğnenin gireceği cilt ve cilt altı dokusu çok ince bir iğneyle uyuşturulur; böylece işlem esnasında hastanın keskin bir ağrı hissetmesinin önüne geçilir. Ardından girişimsel radyolog, C-kollu skopi cihazıyla boyun omurlarını ekranda canlı olarak izleyerek ince spinal iğneyi hedefe doğru milimetre milimetre ilerletir.
İğne ucu sinir tünelinin güvenli arka sınırına ulaştığında, tedavi edici ilacı vermeden önce birkaç damla kontrast madde, yani ekranda görünürlüğü sağlayan özel bir sıvı enjekte edilir. Bu sıvının sinir kılıfı boyunca doğru şekilde yayıldığı ve herhangi bir damar içine kaçmadığı ekranda görüldükten sonra hazırlanan ilaç karışımı yavaşça verilir. İğne çıkarılıp giriş noktasına küçük bir bant yapıştırılır ve tüm bu süreç genellikle 10 ila 15 dakika içinde tamamlanır.
İşlem sırasında sırasıyla takip edilen uygulama aşamaları şunlardır:
- Uygun hasta pozisyonunun verilmesi
- Steril saha temizliğinin yapılması
- Giriş noktasının lokal uyuşturulması
- Görüntüleme altında iğnenin ilerletilmesi
- Kontrast madde ile yayılım kontrolü
- Tedavi edici solüsyonun enjekte edilmesi
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi sırasında görüntüleme cihazları neden önemli bir rol oynar?
Girişimsel radyoloji ünitelerinde gerçekleştirilen boyun enjeksiyonlarını güvenli kılan en önemli unsur, işlemin her saniyesinin görsel denetim altında tutulmasıdır. Geçmiş yıllarda veya görüntüleme imkanı olmayan ortamlarda, iğnenin damara girip girmediğini anlamak için şırınganın pistonu geriye doğru çekilerek kan gelip gelmediğine bakılırdı. Ancak tıbbi araştırmalar, sadece şırıngayı geri çekerek yapılan bu kontrolün damar içi teması saptamada yüzde 46 gibi düşük bir duyarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Boyun gibi ince ve hassas damarların bulunduğu bir bölgede bu yöntem tek başına yeterli bir güvenlik sağlamaz.
Girişimsel radyolojide kullanılan C-kollu floroskopi ve Dijital Substraksiyon Anjiyografi (DSA) cihazları, verilen kontrast maddenin dağılımını saniyesi saniyesine ve yüksek çözünürlükle ekrana yansıtır. İğne ucunun çok ince bir damarla teması varsa bile DSA teknolojisi bunu anında gösterir ve hekim iğnenin açısını yeniden düzenler. Öte yandan boynunda ileri derecede kireçlenme ve kemik çıkıntıları olan daha önce boyun ameliyatı geçirmiş veya omuz yapısı nedeniyle alt boyun omurları floroskopide net seçilemeyen hastalarda Bilgisayarlı Tomografi (BT) kılavuzluğu devreye girer. Tomografi, boynun enine kesitlerini detaylı biçimde göstererek iğnenin rotasını netleştirir. Yüzeyel sinir blokajlarında ve eklem çevresi uygulamalarında ise Doppler ultrasonografi ile damarlar renklendirilerek güvenli bir koridor oluşturulur.
Girişimsel radyoloji kliniklerinde işlem güvenliğini artıran görüntüleme yöntemleri şunlardır:
- C-kollu dijital floroskopi
- Dijital substraksiyon anjiyografi
- Kesitsel bilgisayarlı tomografi
- Renkli Doppler ultrasonografi
- Gerçek zamanlı kontrast haritalama
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi yapılırken hangi ilaçlar ve solüsyonlar tercih edilir?
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi uygulanırken yalnızca iğnenin doğru yere ulaştırılması değil içeriye verilen ilacın kimyasal özellikleri de büyük bir titizlikle seçilir. Kortikosteroid ilaçlar yapıları bakımından partiküllü (suda tam erimeyen küçük kristaller içeren süspansiyonlar) ve partikülsüz (suda berrak şekilde çözünen sıvılar) olarak iki gruba ayrılır. Boyun bölgesindeki transforaminal enjeksiyonlarda partiküllü steroidlerin kullanılması uygun görülmez. Çünkü boyun sinirlerinin hemen yanında omuriliği ve beyin sapını besleyen çok ince atardamarlar bulunur. Partiküllü bir ilacın bu ince damarlara ulaşması durumunda içindeki mikroskobik kristaller damarda tıkanıklığa yol açabilir.
Bu riski ortadan kaldırmak adına, modern girişimsel radyoloji protokollerinde boyun bölgesi için suda çözünen, partikülsüz deksametazon sodyum fosfat tercih edilir. İçeriğinde kristal barındırmayan bu ajan, dokular arasında rahatça dağılır ve damar tıkanıklığı riskini önemli ölçüde bertaraf eder. Solüsyonun içine ayrıca ağrı liflerini sakinleştirmek için düşük yoğunluklu lidokain veya bupivakain gibi lokal anestezikler eklenir. Uzun süreli fıtıklarda veya ameliyat sonrası gelişen ağrılarda, sinir etrafında oluşan ince yapışıklıkları yumuşatıp ilacın hedefe daha iyi yayılmasını sağlamak için hyaluronidaz adı verilen özel bir enzim de karışıma dahil edilebilir. Boyundaki dar kanalda ekstra bir basınç oluşturmamak için verilen toplam sıvı miktarı oldukça düşük tutulur; genellikle 1,5 ila 5 mililitre arasındaki küçük hacimler tedavi için yeterli olur.
Enjeksiyon solüsyonunda yer alan temel bileşenler ve özellikler şunlardır:
- Partikülsüz deksametazon sodyum fosfat
- Düşük konsantrasyonlu lidokain
- Seyreltilmiş bupivakain solüsyonu
- Yapışıklık çözücü hyaluronidaz enzimi
- Radyo-opak kontrast madde
- Düşük hacimli mikro-doz karışım
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi kapsamında uygulanan transforaminal ve interlaminar servikal enjeksiyon yöntemleri nelerdir?
Her boyun fıtığı hastasının MR görüntüsü ve ağrısının yayılım şekli birbirinden farklıdır. Bu nedenle boyun fıtığında nokta atışı tedavisi tek tip bir standartla değil hastanın anatomisine ve fıtığın konumuna göre seçilen iki farklı teknik yaklaşımla gerçekleştirilir. Bunlardan ilki servikal transforaminal epidural enjeksiyon (TFESI), ikincisi ise servikal interlaminar epidural steroid enjeksiyonudur (CESI).
Transforaminal yaklaşımda hedef, sinir kökünün omurilikten çıkıp kola doğru yöneldiği intervertebral foramen adı verilen yan kemik penceredir. C-kollu görüntüleme cihazına özel bir yan açı verilerek, iğne sinirin hemen arkasındaki güvenli kemik kenarına doğru ilerletilir. Bu yöntem özellikle tek bir seviyede yan tarafa doğru çıkmış belirgin fıtığı olan ve ağrısı o sinirin beslediği hat boyunca kola vuran hastalarda oldukça etkilidir. İnterlaminar yaklaşımda ise işlem boynun arka kısmından, iki omur kemiğinin arasındaki boşluktan (çoğunlukla C7-T1 veya T1-T2 aralığından) girilerek uygulanır. İlaç doğrudan omuriliği saran zarın dışındaki epidural mesafeye bırakılır. Birden fazla seviyede fıtığı bulunan, orta hatta darlığı olan veya yan pencerelerin kireçlenmeyle kapandığı hastalarda interlaminar yöntem çok daha rahat ve geniş kapsamlı bir dağılım sağlar.
Hekimin bu iki teknik arasında seçim yaparken değerlendirdiği kriterler şunlardır:
- Fıtıklaşmanın bulunduğu omurga seviyesi
- Fıtık bulunan disklerin sayısı
- Omurilik kanalının genel genişliği
- Sinir tünellerindeki kireçlenme düzeyi
- Ağrının koldaki yayılım haritası
- Boyun damarlarının anatomik yerleşimi
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi açık ameliyat ve klasik ilaç tedavilerinden hangi yönleriyle ayrılır?
Boyun fıtığı teşhisi konulan bir hastada genellikle ilk aşamada istirahat, kısa süreli boyunluk kullanımı, ağızdan alınan anti-enflamatuar ilaçlar ve fizik tedavi uygulamaları tercih edilir. Ancak şiddetli sinir kökü ödemi olan vakalarda bu yöntemler her zaman yeterli rahatlamayı sağlayamayabilir. Hasta ağrısı geçmediği için aylarca ağrı kesici kullanmaya devam ettiğinde mide kanaması, ülser, tansiyon yüksekliği veya böbrek fonksiyonlarında bozulma gibi ilaç yan etkileriyle karşılaşabilir.
Tedavinin diğer ucunda yer alan açık cerrahi girişimler ise, özellikle kolda ilerleyici güç kaybı ve omurilik baskısı olan hastalarda çok değerli ve gerekli operasyonlardır. Ancak açık ameliyatlar genel anestezi gerektirir, boynun ön kısmından kesi yapılarak gerçekleştirilir ve çoğunlukla diskin çıkarıldığı yere metal kafesler konularak omurlar birbirine sabitlenir. Bu sabitleme işlemi o seviyedeki hareket kabiliyetini sınırlar ve yıllar içinde komşu omurlara binen yükü artırabilir. Ayrıca hastanede yatış süresi ve işe dönüş süreci haftaları bulabilir.
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi, ilaçların yetersiz kaldığı ancak hastanın acil bir açık ameliyata da ihtiyaç duymadığı o geniş gri alanda önemli bir köprü görevi görür. Ciltte herhangi bir kesi yapılmaz, kemik veya kas dokusuna zarar verilmez ve boynun doğal hareket yapısı korunur. Genel anesteziye gerek kalmadan lokal uyuşturma ile tamamlanır ve hasta aynı gün evine dönebilir. Klinik gözlemler, ameliyat önerilen ancak felç bulgusu taşımayan hastaların yaklaşık üçte biri ile yarısının, görüntüleme eşliğinde yapılan bu enjeksiyonlar sonrasında açık ameliyata gerek kalmadan günlük yaşamlarına devam edebildiğini göstermektedir.
Girişimsel radyolojik enjeksiyon yönteminin öne çıkan klinik avantajları şunlardır:
- Cerrahi kesi ve dikiş gerektirmemesi
- Boyun hareket kabiliyetinin korunması
- Genel anesteziye ihtiyaç duyulmaması
- Sistemik ilaç yükünün çok düşük olması
- Aynı gün içinde taburculuk imkanı
- Kısa sürede iş ve sosyal yaşama dönüş
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi ve servikal enjeksiyon kimler için uygun bir seçenektir?
Tedaviden yüz güldürücü bir sonuç alınabilmesinin ilk şartı, doğru hastaya doğru zamanda müdahale edilmesidir. Günümüzde boyun ağrısı olmayan sağlıklı insanlara bile MR çekildiğinde birçok kişide küçük fıtıklaşmalar veya disk taşmaları görülebilmektedir. Bu nedenle girişimsel radyolog, sadece MR raporunda yazan fıtıklara bakarak işlem kararı vermez; hastanın ağrısının tarifini, muayene bulgularını ve MR görüntülerini yan yana koyarak ağrıya sebep olan asıl odağı belirler.
Enjeksiyon tedavisi için en uygun adaylar, 4 ila 6 hafta boyunca ilaç ve fizik tedavi uygulanmasına rağmen boyundan kola yayılan ağrısı, uyuşması veya karıncalanması dinmeyen servikal radikülopati hastalarıdır. Dikkat çekici bir klinik detay olarak fıtığın dış zarını yırtarak kanala çıktığı ekstrüde (patlamış) fıtıklarda, eğer kolda ciddi bir kuvvet kaybı yoksa bu tedavi oldukça hızlı bir rahatlama sağlar. Çünkü patlamış fıtıkların etrafında çok yoğun bir iltihabi reaksiyon vardır ve doğrudan oraya verilen anti-enflamatuar ilaç bu yangıyı hızla yatıştırır. Bunun yanı sıra yaşa bağlı kemik çıkıntılarının sinir kanalını daralttığı foraminal darlık vakalarında ve geçmişte boyun ameliyatı olduğu halde ameliyat bölgesindeki yapışıklıklar yüzünden ağrısı süren hastalarda da bu yöntem sıklıkla tercih edilir.
Bu tedaviden fayda görmesi beklenen başlıca hasta grupları şunlardır:
- İlaç tedavisine dirençli kol ağrısı olanlar
- Fizik tedaviden yeterli yanıt alamayanlar
- Kuvvet kaybı olmayan patlamış fıtıklar
- Sinir kanalında kireçlenme darlığı bulunanlar
- Ameliyat sonrası yapışıklık ağrısı çekenler
- Cerrahi müdahaleye tıbben uygun olmayanlar
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi hangi durumlarda ve hangi hastalarda uygulanmamalıdır?
Her tıbbi prosedürde olduğu gibi boyun fıtığında nokta atışı tedavisi için de sınırların net çizildiği ve işlemin yapılmaması gereken durumlar mevcuttur. Hastanın güvenliğini korumak adına, muayene sırasında kolda hızla ilerleyen ciddi bir güç kaybı saptanırsa enjeksiyon yerine cerrahi değerlendirme öncelik kazanır. Aynı şekilde fıtığın sadece kola giden sinir kökünü değil doğrudan ana omuriliği ezdiği servikal miyelopati tablosunda; yani hastada yürüme bozukluğu, dengesizlik, ellerde ince beceri kaybı (düğme ilikleyememe gibi) veya idrar kontrol sorunları varsa vakit kaybetmeden beyin ve sinir cerrahisi tarafından ameliyat planlanmalıdır.
Bunun dışında, iğnenin gireceği boyun cildinde aktif bir enfeksiyon, sivilce veya açık yara bulunması ya da hastanın ateşli bir enfeksiyon geçiriyor olması, bakterilerin derin dokulara taşınma riskini doğuracağından işlem ertelenir. Düzeltilmemiş pıhtılaşma bozukluğu olan veya güçlü kan sulandırıcı ilaçlarını kesemeyen hastalarda da dar boyun kanalında kanama riski nedeniyle enjeksiyon uygulanmaz. Kontrolsüz şeker hastalığı, yüksek tansiyon veya kontrast maddeye karşı bilinen alerji öyküsü ise önceden gerekli tıbbi önlemler alınarak yönetilmesi gereken durumlar arasında yer alır.
İşlemin uygulanmasına engel teşkil eden veya erteleme gerektiren durumlar şunlardır:
- İlerleyici kol ve el kuvvetsizliği
- Omurilik baskısına bağlı yürüme güçlüğü
- İdrar veya dışkı kontrol bozuklukları
- Girişim bölgesinde aktif cilt enfeksiyonu
- Tedavi edilmemiş kanama ve pıhtılaşma hastalıkları
- İlaçlara karşı ağır alerji öyküsü
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi öncesinde hastaların yapması gereken hazırlıklar nelerdir?
Boyun bölgesinin hassas yapısı nedeniyle işlem öncesinde planlı bir hazırlık süreci yürütülür. İlk olarak hastanın yakın tarihli servikal MR görüntüleri detaylıca incelenerek hedef seviyedeki kemik pencerelerin açıklığı ve boyun atardamarlarının seyri kontrol edilir. Hastanın kanama ve pıhtılaşma değerlerini görmek amacıyla işlem öncesinde rutin kan tahlilleri (PT, aPTT, INR ve trombosit sayısı) yapılır.
Hazırlık sürecinin en önemli basamağını kan sulandırıcı ilaçların düzenlenmesi oluşturur. Omurilik çevresinde kanama riskini önlemek için, hastanın kullandığı kan sulandırıcı ilaçların o ilacı başlayan hekimle görüşülerek işlemden belirli bir süre önce kesilmesi gerekir. Örneğin varfarin grubu ilaç kullananlarda ilacın işlemden yaklaşık 5 gün önce bırakılması ve INR değerinin 1,4 seviyesinin altına indiğinin tahlille görülmesi beklenir. Yeni nesil oral antikoagülanlar veya düşük molekül ağırlıklı heparin iğneleri ise ilacın türüne ve böbrek fonksiyonlarına göre işlemden 24 ila 48 saat önce durdurulur. Ayrıca işlem sırasında hastanın heyecanını yatıştırmak amacıyla hafif bir sakinleştirici (sedasyon) verilebilmesi ihtimaline karşı, işlemden önceki 4 ila 6 saat boyunca aç ve susuz kalınması istenir.
Randevu gününden önce tamamlanması gereken temel hazırlıklar şunlardır:
- Güncel boyun MR görüntülerinin incelenmesi
- Kanama ve pıhtılaşma testlerinin yapılması
- Kan sulandırıcı ilaçların hekim kontrolünde kesilmesi
- Dört ila altı saatlik açlık süresine uyulması
- Düzenli kullanılan tansiyon ilaçlarının bildirilmesi
- İşlem günü için refakatçi ayarlanması
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi sonrasında hastaları evde nasıl bir süreç bekler?
Enjeksiyon tamamlandıktan sonra hasta hemen taburcu edilmez; dinlenme odasına alınarak yaklaşık 30 ila 60 dakika boyunca tansiyon, nabız ve oksijen değerleri takip edilir. Verilen ilaç karışımının içindeki lokal anesteziğin etkisiyle, işlemden sonraki ilk 1 ila 3 saat boyunca hastanın kolunda veya parmaklarında hafif bir uyuşukluk, karıncalanma ya da geçici bir ağırlık hissi oluşabilir. Bu durum ilacın sinir etrafına ulaştığını gösteren doğal ve geçici bir etkidir. Koldaki bu his normale dönüp hasta kendisini rahat hissettiğinde yürüyerek hastaneden ayrılabilir. Ancak reflekslerde oluşabilecek geçici yavaşlama nedeniyle hastanın işlem günü araç kullanmaması ve evine bir refakatçi eşliğinde gitmesi gerekir.
Evdeki ilk 24 saat boyunca iğne giriş yerinin temiz ve kuru tutulması enfeksiyon korumasında oldukça önemlidir; bu nedenle ilk gün banyo yapılmaması ve yapıştırılan küçük bandın çıkarılmaması önerilir. İğnenin girdiği boyun kaslarında hafif bir sızı veya hassasiyet hissedilirse, ince bir havluya sarılmış buz paketiyle 15-20 dakikalık soğuk uygulama yapmak bölgeyi rahatlatır. İlk iki gün boyunca ağır poşet taşımaktan, boynu ani ve sert şekilde çevirmekten veya yoğun spor yapmaktan kaçınılmalıdır. Öte yandan hastanın sürekli yatakta hareketsiz yatması da istenmez; ev içinde yapılacak kısa ve sakin yürüyüşler kan dolaşımını destekleyerek ödemin dağılmasına yardımcı olur.
İşlem sonrasında evde dikkat edilmesi gereken bakım kuralları şunlardır:
- İlk gün banyo yapılmaması
- Enjeksiyon bölgesinin kuru tutulması
- İşlem günü motorlu araç kullanılmaması
- Ağır yük kaldırmaktan kaçınılması
- İhtiyaç halinde havluyla soğuk kompres uygulanması
- İlk iki gün ani boyun hareketlerinden sakınılması
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi etkisini ne zaman gösterir ve iyileşme süreci nasıl ilerler?
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi sonrasında ağrının azalma süreci, kullanılan ilaçların etki mekanizmasına bağlı olarak üç aşamada ilerler. Bu aşamaları önceden bilmek, hastanın iyileşme sürecini endişelenmeden takip etmesini sağlar. İlk aşama işlemden hemen sonra başlayan ve 1 ila 6 saat süren dönemdir. Bu sürede karışımdaki lokal anestezik madde ağrı liflerini uyuşturduğu için hasta kolundaki ağrının büyük oranda kaybolduğunu hisseder. İkinci aşama, işlemden sonraki 24 ila 48 saatlik geçiş dönemidir. Lokal anesteziğin etkisi vücuttan silinirken, asıl tedaviyi yapan steroidin hücre düzeyindeki iltihap giderici etkisi henüz başlamamıştır. Bu nedenle ikinci günde kolda hafif bir sızı hissedilmesi veya eski ağrının kısmen geri dönmesi normal bir süreçtir.
Üçüncü ve kalıcı iyileşme aşaması ise genellikle 3. ve 4. günlerde başlar. Steroidin sinir kökündeki kimyasal yangıyı söndürmesi ve ödemi çözmesiyle birlikte ağrı, yanma ve elektriklenme hissi günden güne azalır. İyileşme 10. güne doğru belirginleşir ve ikinci haftanın sonunda en üst düzeyine ulaşır. Bilimsel çalışmalar görüntüleme eşliğinde yapılan servikal enjeksiyonların uygun seçilmiş akut ve subakut boyun-kol ağrılarında yüzde 70 ile yüzde 90 arasında fonksiyonel bir rahatlama sağladığını ortaya koymaktadır. Ağrının dindiği bu rahat dönem, hastanın fizik tedaviye ve boyun çevresi kaslarını güçlendiren egzersizlere başlaması için çok değerli bir fırsat yaratır. Çoğu hastada tek bir uygulama yeterli olurken, kireçlenmenin yoğun olduğu dirençli vakalarda birkaç hafta arayla 2 veya 3 seans uygulama planlanabilir.
Enjeksiyon sonrasında kalıcı iyileşmeyi destekleyen uzun vadeli adımlar şunlardır:
- Boyun ve sırt kaslarının güçlendirilmesi
- Masa başı çalışma ergonomisinin düzeltilmesi
- Doğru yastık ve uyku pozisyonu seçimi
- Fizik tedavi egzersizlerinin düzenli yapılması
- Boynu zorlayan ağır aktivitelerden kaçınılması
Boyun fıtığında nokta atışı tedavisi ve servikal enjeksiyon işleminin olası yan etkileri nelerdir?
Girişimsel radyoloji uzmanları tarafından yüksek çözünürlüklü görüntüleme cihazları altında gerçekleştirilen boyun enjeksiyonlarında ciddi yan etki görülme oranı oldukça düşüktür. Uygulama sonrasında karşılaşılabilecek durumlar genellikle hafif ve kısa sürede kendiliğinden geçen etkilerdir. En sık gözlenen durum iğnenin geçtiği cilt altı ve kas dokusunda 1-2 gün sürebilen hafif künt ağrı veya boyun tutulması hissidir. Bazı hastalarda işlem sırasındaki heyecana veya strese bağlı olarak geçici baş dönmesi, terleme ve tansiyon düşmesi (vazovagal reaksiyon) gelişebilir; bu tablo dinlenme ve basit desteklerle kısa sürede normale döner. Nadir olarak işlemden sonra bir-iki gün süren hafif gerilim tipi baş ağrısı veya yüzde geçici kızarıklık hissedilebilir.
Verilen steroid dozu çok düşük ve lokal olsa da bir miktarı kan dolaşımına karışabilir. Bu durum özellikle şeker hastalarında işlemden sonraki ilk bir hafta boyunca kan şekeri ölçümlerinde geçici yükselmelere, tansiyon hastalarında ise hafif dalgalanmalara neden olabilir. Bu hastaların birkaç gün boyunca şeker ve tansiyon takiplerini düzenli yapmaları ve tuz tüketimini kısıtlamaları süreci rahat atlatmalarını sağlar. Tıp literatüründe bahsedilen damar tıkanıklığı, omurilik hasarı veya enfeksiyon gibi ağır komplikasyonlar ise çoğunlukla görüntüleme cihazı kullanılmadan yapılan veya partiküllü ilaçların tercih edildiği uygulamalarda bildirilmiştir. Anlık DSA kontrolü, suda eriyen partikülsüz deksametazon kullanımı ve titiz sterilite kuralları sayesinde enfeksiyon gibi riskler kırk binde birin altına indirilerek oldukça güvenli bir tedavi ortamı sağlanmaktadır.
İşlem sonrasında nadiren görülebilen hafif ve geçici yan etkiler şunlardır:
- İğne giriş yerinde hafif hassasiyet
- İşlem heyecanına bağlı geçici tansiyon düşmesi
- Kısa süreli hafif baş ağrısı
- Kolda birkaç saat süren geçici uyuşukluk
- Şeker hastalarında geçici kan şekeri yükselmesi
- Yüz ve yanaklarda geçici sıcaklık hissi

Prof. Dr. Özgür Kılıçkesmez, minimal invaziv damar içi tedavilere odaklanan, Türkiye’nin önde gelen girişimsel radyoloji ve nöroradyoloji uzmanlarından biridir. Anevrizma ve inme tedavileri, embolizasyon işlemleri, tiroid ve paratiroid hastalıklarının ameliyatsız tedavileri, girişimsel onkoloji ve periferik damar girişimleri başlıca uzmanlık alanları arasındadır. Halen İstanbul Memorial Göztepe Hastanesi Girişimsel Radyoloji ve Nöroradyoloji Bölümü Sorumlusu olarak görev yapmaktadır.
1997 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun olan Prof. Dr. Kılıçkesmez, 2012–2013 yıllarında Londra Guy’s & St Thomas’ ve King’s College Hospital’da “Clinical Fellow” olarak girişimsel radyoloji ve onkoloji alanında ileri eğitim almıştır. 2020 yılında profesör unvanını almış, aynı yıl SBÜ Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Girişimsel Radyoloji Kurucu Hekimi olmuştur. Ayrıca EBIR (European Board of Interventional Radiology) sertifikasına sahiptir.
Prof. Dr. Kılıçkesmez’in 94 uluslararası, 40 ulusal makalesi ve 2500’ün üzerinde atıfı bulunmaktadır. American Journal of Roentgenology (AJR) ve Diagnostic & Interventional Radiology gibi prestijli dergilerde hakemlik yapmaktadır. Klinik ve akademik deneyimiyle inme tedavisi, beyin anevrizması, embolizasyon, tümör ablasyonu ve tiroid/paratiroid hastalıklarının minimal invaziv tedavileri konularında ulusal ve uluslararası alanda referans gösterilen bir isimdir.

Vaka Örnekleri
Santral ven oklüzyonu: Balon tedavisi
Vakalar
Y stent eşlikli kapalı anevrizma tedavisi
Vakalar
Bel fıtığı disk içi radyofrekans tedavisi sonucu
Fıtık Tedavisi
Boyun Fıtığı Tedavisinde Lazer Teknolojisi ve Anjiyografi
Fıtık Tedavisi
Basedow-Graves hastalığı ameliyatsız tedavi sonucu
Tiroid Hastalıkları
TAKE işlemi ile yok edilen karaciğer tümörü
Kanser Tedavisi
Ameliyatsız Paratiroid Adenomu Tedavisi Sonucu
Paratiroid Adenomu
Sol akciğer komşuğuna gizlenmiş paratiroid adenomu
Paratiroid Adenomu
Bağırsak dalak anevrizması embolizasyonu
Embolizasyon
Dev dalak damar anevrizması kaplı stent ile tedavisi
Stent
Böbrek damarı anevrizmasının akım yönlendirici stent ile tedavisi
Stent
Dev Karaciğer Hemanjiom Mikrodalga Ablasyon
Ablasyon
Nefrostomi
Vakalar
Kanamış Beyin Anevrizmasının Koil ile Tedavisi
Embolizasyon
Kanamış Beyin Damar Yumağı (AVM) Embolizasyon Tedavisi
Embolizasyon
Beyin Toplar Damar Stentleme