Karaciğerde Hemanjiom Olanların Yorumları ve Deneyimleri

Karaciğerde hemanjiom olanların yorumları, ilk teşhis anındaki yoğun panik halinin zamanla güvene ve kalıcı bir rahatlamaya dönüştüğü konforlu iyileşme serüvenlerini yansıtmaktadır. Hastalar çoğunlukla rutin kontrollerde tesadüfen karşılaştıkları bu iyi huylu damar yumaklarını başta riskli bir yapı zannederek büyük bir kaygı yaşadıklarını belirtir. Fakat objektif radyolojik değerlendirmeler ve ameliyatsız modern tedavi seçenekleriyle tanıştıktan sonra paylaşılan hasta deneyimleri, sürecin son derece güvenle atlatıldığını gösterir. Sosyal mecralardaki veya polikliniklerdeki bu samimi geri bildirimler, bilgi kirliliğinden uzaklaşarak doğru tıbbi yöntemlere ulaşmanın yaşam kalitesi üzerindeki doğrudan iyileştirici etkisini ortaya koymaktadır.

Hemanjiom tanısı alan hastalar neden ilk başta yoğun bir kanser korkusu yaşıyor?

Karaciğer bölgesinde hemanjiom olduğunu yeni öğrenen bireylerin paylaşımlarına bakıldığında, ilk göze çarpan duygu durumunun çok derin bir panik ve anksiyete hali olduğu rahatlıkla görülür. Hastalar o anı tarif ederken, günlerce gözlerine uyku girmediğini, ağır bir ameliyat geçireceklerini düşündüklerini ve internetteki karamsar yazılardan dolayı büyük bir yıkım yaşadıklarını dile getirmektedirler. Bu haklı ama yersiz korkunun temel kaynağı, radyoloji raporlarında sıkça rastlanan lezyon, kitle veya tümör gibi kelimelerin hastalar tarafından doğrudan kanserle bağdaştırılmasıdır.

Oysa tıp dilinde bu kelimeler sadece kötü huylu dokuları değil vücuttaki iyi huylu yapısal değişiklikleri, basit kistleri ve zararsız oluşumları tanımlamak için de rutin olarak kullanılır. Karaciğer hemanjiomları, temel olarak genişlemiş kan damarlarının bir araya toplanmasıyla oluşan iyi huylu oluşumlardır. Klinik veriler ışığında, sıradan bir hemanjiomun zamanla kötü huylu bir yapıya dönüştüğüne dair bir bulguya henüz rastlanmamıştır. Ancak dijital mecralardaki teyitsiz bilgiler bu masum yapıların korkutucu algılanmasına yol açar. Bu noktada yapılan en doğru yaklaşım hastaya radyolojik görüntülerin ne anlama geldiğini empati kurarak ve anlaşılır bir dille izah etmektir. Objektif bulguların şeffafça paylaşılması, hastanın zihnindeki karanlık tabloyu büyük oranda dağıtarak psikolojik olarak rahatlamasını sağlar.

Hemanjiom teşhisi kanserle karışabilir mi veya yanlış tanı ihtimali var mıdır?

Hasta forumlarında en çok konuşulan, kafa karıştıran konulardan biri de ilk teşhisin doğruluğudur. Hastalar genellikle, mevcut kitlenin gizli bir tehlike barındırma ihtimalini düşünerek ciddi bir şüpheye düşerler. Görüntüleme yöntemlerinin eskisi kadar hassas ve yüksek çözünürlüklü olmadığı dönemlerde, atipik hemanjiomların karaciğerdeki diğer kitlelerle karıştırılma ihtimali nispeten daha yüksekti. Ancak günümüzde kullanılan ileri teknoloji radyolojik cihazlar sayesinde, bu tür karışıklıkların ihtimali oldukça düşük seviyelere inmiştir.

Standart ultrason incelemelerinin teşhis için yeterli olmadığı veya şüphe uyandırdığı durumlarda, ilaçlı manyetik rezonans veya bilgisayarlı tomografi çekimleri hemen devreye girer. Hemanjiomlar, damar yoluyla verilen ilacı içlerine alma şekilleriyle diğer kitlelerden çok net bir şekilde ayırt edilirler. İlacın kitlenin dış çeperinden tutunmaya başlayarak zamanla yavaşça merkeze doğru ilerlemesi, adeta bu damar yumaklarına özgü bir davranıştır.

Tanıyı netleştirmek için günümüzde başvurulan gelişmiş görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Detaylı ultrasonografi
• İlaçlı bilgisayarlı tomografi
• İlaçlı manyetik rezonans
• Kırmızı kan hücresi sintigrafisi

Bu gelişmiş yöntemler sayesinde, hastaların lezyonlarından kalın iğnelerle parça alınması gibi kanama riski taşıyan işlemlere duyulan ihtiyaç büyük ölçüde azalır. Hastalar, endişe verici bir biyopsi süreci yaşamadan doğrudan güvenli bir takip planına dahil edilebilirler.

Karaciğerinde hemanjiom bulunan kişiler en sık hangi fiziksel şikayetleri yaşıyor?

Boyutları büyümüş ve artık semptom vermeye başlamış hemanjiomlara sahip hastaların anlattıkları incelendiğinde, günlük hayatın kalitesini bozan bazı fiziksel yakınmaların sıkça tekrarlandığı görülür. Hastalar çoğunlukla sağ kaburgalarının hemen alt kısmında sürekli devam eden, künt karakterli bir ağrıdan şikayet ederler. Bunun yanı sıra yemeklerden hemen sonra başlayan yoğun şişkinlik hissi ve çok az yemek yenilse bile ortaya çıkan erken doyma durumu en yaygın şikayetler arasında yer alır. Büyümüş kitlelere sahip bireyler, spor yaparken veya basit günlük işler için öne doğru eğilirken bu baskı hissinin dayanılmaz hale geldiğini ifade ederler.

Bu şikayetlerin arka planındaki fizyolojik nedenler oldukça mekanik ve anlaşılırdır. Karaciğerdeki damar yumağı büyüdükçe, organın dışını sıkıca saran esnek zarı gererek ağrı sinirlerini uyarır. Ayrıca kitlenin boyutu arttıkça, midenin veya komşu bağırsakların üzerine baskı uygulayarak onların kapasitesini fiziksel olarak daraltabilir.

Belirti veren hastalarda sıklıkla karşılaşılan şikayetler aşağıdaki gibidir:

• Sağ kaburga altında ağrı
• Yemek sonrası şişkinlik
• Çabuk doyma hissi
• Ara ara gelen mide bulantısı
• Genel bir iştahsızlık
• Açıklanamayan halsizlik

Burada dikkat edilmesi gereken ince bir detay vardır. Mide hastalıkları veya basit safra kesesi problemleri bazen kitleyle karıştırılabilir. Hangi ağrının doğrudan hemanjiomdan kaynaklandığını bulmak, en doğru tedavi için kritik bir adımdır.

Gebelik ve hormon kullanımının hemanjiom boyutuna etkileri nelerdir?

Hemanjiom tanısıyla kliniklere başvuran hastaların çok büyük bir bölümü kadınlardan oluşmaktadır. Kadın hastaların paylaştığı geri bildirimler, hormon seviyelerindeki değişimlerin kitle boyutları üzerinde ne kadar etkili olabileceğini açıkça gösterir. Birçok hasta, gebelik dönemlerinde veya uzun süreli hormonal ilaç kullandıkları süreçlerde hemanjiomlarının gözle görülür şekilde büyüdüğünü dile getirmektedir. Hamilelik öncesinde küçük boyutlarda olan bir kitlenin, doğum yaklaşırken ciddi bir hacimsel artış göstermesi polikliniklerde sıkça rastlanabilen bir durumdur. Bunun tam aksine, menopoz sonrasında hormonların düşmesiyle boyutlarda genel bir gerileme yaşandığını belirten hastalar da bulunur.

Bu değişiklikler, iyi huylu damar yumaklarının kadınlık hormonlarına karşı oldukça duyarlı olabileceği fikrini büyük ölçüde desteklemektedir. Kanda hormon seviyesinin yükselmesi, kitle içindeki hücreleri uyararak damarların genişlemesine ve hacmin artmasına zemin hazırlayabilir. Hızlı boyut artışı gösteren kitleler genellikle çok daha yakından takip edilir.

Hormonal dalgalanmaların kitleyi etkileyebildiği temel süreçler şunlardır:

• Hamilelik süreci
• Tüp bebek tedavileri
• Doğum kontrol hapı kullanımı
• Menopoz dönemi

Gebelik planlayan ve karaciğer yüzeyine yakın, büyük boyutlu hemanjiomu bulunan kadınların, gebelik sürecindeki hormon artışının kitleyi daha da büyütme ihtimaline karşı bir uzmanla süreci detaylıca planlamaları tavsiye edilir.

Açık ameliyat risklerinden çekinen hemanjiom hastaları hangi tedavileri tercih ediyor?

Giderek büyüyen ve hastanın yaşam konforunu düşüren hemanjiomlar için açık cerrahi seçeneği gündeme geldiğinde, hastaların büyük bir kısmında oldukça insani bir endişe başlar. Hastalar, karaciğerlerinden parça alınmasının yaratabileceği kanama risklerinden, vücutlarında kalacak geniş ameliyat izlerinden ve haftalar sürebilecek iyileşme sürecinden duydukları çekinceleri samimiyetle paylaşırlar. Hemanjiomlar doğaları gereği içleri yoğun kan göllenmeleriyle dolu yapılardır. Bu kitlenin sağlıklı dokudan sıyrılarak çıkarılması, yoğun cerrahi deneyim gerektiren ve kan kaybı gibi komplikasyon ihtimalleri barındıran zorlu bir süreçtir. Bu riskleri almak istemeyen pek çok hasta, ameliyatsız güncel yöntemlere yönelmektedir.

Günümüzde bu tür büyük lezyonların yönetiminde, ameliyatsız damar tıkama yöntemleri hastalar tarafından sıklıkla tercih edilir hale gelmiştir. İşlem genellikle hastanın genel anesteziyle tamamen uyutulmasına gerek kalmadan, sadece kasık veya kol damarının lokal anestezi ile uyuşturulmasıyla rahatça gerçekleştirilir. Çok ince tüpler yardımıyla doğrudan hemanjiomu besleyen ana damarlara ulaşılarak, kitleyi içeriden büzüştürecek özel ilaç karışımları hedefe yönelik uygulanır.

Ameliyatsız damar tıkama tedavisinin temel aşamaları şunlardır:

• Damar giriş yeri lokal olarak uyuşturulur
• Milimetrik tüplerle hedefe ilerlenir
• Kitleyi küçültücü ilaç verilir
• Besleyici ana damarlar tıkanır

Bu yöntemin cerrahi operasyonlara kıyasla en belirgin avantajı, hastanın normal hayata dönüş süresinin çok daha kısa olmasıdır. Hastalar ağır yoğun bakım süreçleri yaşamadan, genellikle birkaç gün içinde taburcu edilebilirler.

Hemanjiom için ameliyatsız tedavi sonrası iyileşme süreci ve yaşanan belirtiler nasıldır?

Ameliyatsız tedavi sürecini geride bırakıp evlerine dönen hastaların yorumları incelendiğinde, işlemin sanılandan çok daha konforlu geçtiği sıkça vurgulanır. Herhangi bir açık cerrahi kesi olmaması, hastaların psikolojik olarak oldukça hızlı toparlanmalarına destek olur. Ancak işlemden sonraki ilk günlerde hastalar karın bölgelerinde hafif bir ağrı, genel bir yorgunluk, bulantı veya hafif ateş gibi belirtiler yaşayabildiklerini ifade etmektedirler. Bu durum ilk başta hastaları korkutsa da aslında bedenin başarılı bir işleme verdiği doğal bir tepkidir.

Kitleyi besleyen damarların tıkanması ve ilacın etkisiyle devasa hemanjiom içten içe bir büzülme sürecine girer. Bu dokusal yeniden yapılanma, bedende kısa süreli bazı fiziksel reaksiyonlara neden olabilir. Klinik pratikte embolizasyon sonrası sendrom olarak adlandırılan bu tablo genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden azalarak kaybolma eğilimindedir. Süreci hastalar açısından daha rahat kılmak için uzmanlar gerekli ağrı kesiciler ve bulantı önleyiciler reçete ederler.

İşlem sonrasında evde istirahat ederken rastlanabilen durumlar şunlardır:

• Hafif derece ateş
• Karın sağ bölgesinde hassasiyet
• Ara ara yoklayan mide bulantısı
• Vücutta kırgınlık

Destekleyici ilaç tedavileri sayesinde bu şikayetler genellikle kısa sürede kontrol altına alınır. Hastalar büyük bir çoğunlukla sadece birkaç gün dinlendikten sonra normal günlük yaşantılarına güvenle dönüş yaparlar.

Tedavi sonrasında hemanjiom küçülmesi kalıcı mıdır ve uzun dönem sonuçlar nasıldır?

Ameliyatsız tedavinin üzerinden yıllar geçen hastaların geri bildirimleri, bu modern yöntemin uzun vadedeki olumlu etkilerini anlamak açısından oldukça ufuk açıcıdır. Birçok hasta, belki de yıllardır kendilerini rahatsız eden o kaburga altındaki ağır dolgunluk hissinin ve ağrıların önemli ölçüde geçtiğini mutlu bir ifadeyle dile getirir. Yemek sonrası yaşanan şiddetli şişkinlik zorluklarının ortadan kalkması ve fiziksel aktivitelerde özgürce hareket edebilme, tedavi sonrasındaki yorumların ana temasını oluşturur.

Tıbbi takipler de hastaların bu olumlu deneyimlerini genel itibarıyla destekler niteliktedir. Damar tıkama işlemi sonrasında hemanjiom boyutundaki küçülme bir anda bitip sonlanmaz; vücudun onarım mekanizmalarıyla aylar ve yıllar içinde yavaş yavaş devam eder. Kitle zamanla canlılığını yitirerek çok daha küçük, sert ve pasif bir bağ dokusuna dönüşme eğilimi gösterir.

Uzun dönem hasta takiplerinde gözlemlenen kazanımlar şunlardır:

• Şişkinlik şikayetlerinin gerilemesi
• Ağrı ataklarının büyük oranda azalması
• Fiziksel hareketlilikte rahatlama
• Psikolojik açıdan derin rahatlama

İşlem sırasında karaciğerin geri kalan sağlıklı dokularına zarar verilmediğinden organ genellikle sağlıklı işleyişini sürdürür. Dev bir hemanjiomun kanayabileceği korkusu, yerini çok daha sakin ve huzurlu bir psikolojiye bırakır. Tıpta hiçbir tıbbi işlem için kesin ve değişmez bir kalıcılık sözü verilemese de ulaşılan güncel ameliyatsız tedavi seçenekleri sayesinde hemanjiom yönetiminde hastaların hayat kalitesi ciddi oranda desteklenmektedir.

Prof. Dr. Özgür KILIÇKESMEZ

Prof. Dr. Özgür Kılıçkesmez, minimal invaziv damar içi tedavilere odaklanan, Türkiye’nin önde gelen girişimsel radyoloji ve nöroradyoloji uzmanlarından biridir. Anevrizma ve inme tedavileri, embolizasyon işlemleri, tiroid ve paratiroid hastalıklarının ameliyatsız tedavileri, girişimsel onkoloji ve periferik damar girişimleri başlıca uzmanlık alanları arasındadır. Halen İstanbul Memorial Göztepe Hastanesi Girişimsel Radyoloji ve Nöroradyoloji Bölümü Sorumlusu olarak görev yapmaktadır.

1997 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun olan Prof. Dr. Kılıçkesmez, 2012–2013 yıllarında Londra Guy’s & St Thomas’ ve King’s College Hospital’da “Clinical Fellow” olarak girişimsel radyoloji ve onkoloji alanında ileri eğitim almıştır. 2020 yılında profesör unvanını almış, aynı yıl SBÜ Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Girişimsel Radyoloji Kurucu Hekimi olmuştur. Ayrıca EBIR (European Board of Interventional Radiology) sertifikasına sahiptir.

Prof. Dr. Kılıçkesmez’in 94 uluslararası, 40 ulusal makalesi ve 2500’ün üzerinde atıfı bulunmaktadır. American Journal of Roentgenology (AJR) ve Diagnostic & Interventional Radiology gibi prestijli dergilerde hakemlik yapmaktadır. Klinik ve akademik deneyimiyle inme tedavisi, beyin anevrizması, embolizasyon, tümör ablasyonu ve tiroid/paratiroid hastalıklarının minimal invaziv tedavileri konularında ulusal ve uluslararası alanda referans gösterilen bir isimdir.