Ameliyatsız Prostat Büyümesi Tedavisi

Ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi, prostat dokusunu besleyen atardamarların yüksek teknolojili anjiyografi cihazları eşliğinde içeriden tıkanmasıyla, bezin tamamen doğal yollarla küçülmesini sağlayan yenilikçi bir girişimsel işlemdir.

Vücutta hiçbir cerrahi kesi oluşturmadan uygulanan bu modern yöntem herhangi bir doku tahribatı yaratmadan prostat organının kendi biyolojik dinamiği içerisinde sağlıklı bir şekilde büzüşmesine olanak tanır.

Özellikle ilerleyen yaşla birlikte erkeklerin sosyal yaşamını ve uyku düzenini derinden etkileyen idrar yolu tıkanıklıklarına karşı geliştirilmiş olan bu yaklaşım oldukça konforlu bir iyileşme süreci sunar.

Geleneksel ameliyat masası korkularını ve risklerini geride bırakan bu güncel radyolojik teknik, anatomik yapıyı zedelemeden kişinin günlük yaşam kalitesini hızla eski haline getiren güvenilir bir çözümdür.

Prostat nedir ve ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi neden gündeme gelmektedir?

Prostat, erkek üreme sisteminin çok önemli bir parçası olan ve mesanenin, yani idrar torbasının hemen altında yer alarak idrar kanalını bir yüzük gibi saran bir salgı bezidir. Gençlik yıllarında ortalama bir kestane büyüklüğünde olan bu organ, yaşlanma süreciyle birlikte hücresel düzeyde bazı değişimlere uğrar. Yıllar geçtikçe, prostatın özellikle iç kısmında yer alan hücreler kontrolsüz ancak iyi huylu bir şekilde çoğalma eğilimi gösterir. Benign Prostat Hiperplazisi olarak adlandırılan bu doğal yaşlanma sürecinde, bezin hacmi oldukça büyük boyutlara ulaşabilir.

Prostatın dışarıya doğru büyümesi genellikle çok büyük bir soruna yol açmaz, ancak asıl problemi yaratan durum içe doğru büyüyerek tam ortasından geçen idrar kanalını sıkıştırmasıdır. İdrar kanalı dairesel bir baskı altında kaldığında, mesaneden dışarıya doğru olan idrar akışı fiziksel bir engele takılır. İdrarı daralmış bir kanaldan dışarı atabilmek için mesane kası, her işeme eyleminde normalden çok daha fazla efor sarf etmek zorunda kalır. Zamanla bu aşırı yük, mesane duvarının kalınlaşmasına, yorulmasına ve idrarı tam boşaltamamasına zemin hazırlar. İnsanların ameliyat masasına yatmaktan çekinmesi, narkoz korkusu ve cerrahinin getirebileceği olası riskler, tıp dünyasını ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi gibi daha hasta dostu ve koruyucu alternatifler geliştirmeye yöneltmiştir.

Hastaların hayatını zorlaştıran belirtiler nelerdir ve ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi hangi şikayetlerde uygulanır?

İdrar kanalındaki bu fiziksel daralma, hastaların günlük yaşamını derinden etkileyen oldukça yorucu belirtilere yol açar. Geceleri deliksiz bir uyku uyumak neredeyse imkansız hale gelir, hastalar sık sık tuvalete gitme ihtiyacıyla uyanırlar. Gündüzleri ise ani bastıran idrar yapma hissi, tuvalete yetişememe kaygısı ve sosyal ortamlardan uzaklaşma eğilimi baş gösterir. Hastalar tuvalete gittiklerinde genellikle rahatlayamazlar. Tüm bu şikayetler kişinin yaşam enerjisini ve psikolojik durumunu önemli ölçüde yıpratır.

Günlük yaşamı derinden etkileyen temel şikayetler şunlardır:

• Sık idrara çıkma
• Geceleri uykudan uyanma
• İdrara başlamada zorlanma
• Zayıf idrar akımı
• Kesik kesik işeme
• Mesanede doluluk hissi
• Ani idrar sıkışması
• İdrar damlaması

İleri evrelerde bu durum mesanenin tamamen tıkanıp idrarı hiç atamaması gibi çok daha ciddi tablolara dönüşebilir. Bu aşamada hastalar acil serviste idrar sondası takılmak durumunda kalabilirler. İçeride sürekli idrar kalması, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına ve zamanla böbreklerin yorulmasına yol açabilir. Bu noktada ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi, özellikle hayat kalitesi belirgin şekilde düşmüş ve günlük yaşam aktiviteleri kısıtlanmış hastalar için devreye giren çok değerli bir seçenektir.

Geleneksel ameliyatlar ile ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi arasındaki temel farklar nelerdir?

Bugüne kadar prostat büyümesinin tedavisinde en yaygın başvurulan yöntemler idrar kanalından girilerek yapılan kazıma veya lazerle yakma işlemlerini içeren cerrahi yaklaşımlar olmuştur. Bu ameliyatlarda özel endoskopik aletler kullanılarak idrar yolunu tıkayan doku fiziksel olarak parçalanır ve dışarı alınır. Çok daha büyük hacimli prostatlarda ise zaman zaman karından kesi yapılarak açık ameliyat gerçekleştirilmesi gerekebilir. Bu yöntemler idrar yolunu açmakta oldukça etkili olsalar da içerdikleri bazı riskler hastaları endişelendirmektedir.

Cerrahi işlemler büyük oranda genel anestezi veya belden aşağısının uyuşturulduğu spinal anestezi gerektirir. İleri yaştaki veya kalp, akciğer rahatsızlığı olan hastalar için anestezi almak zorlu bir süreç olabilir. Ayrıca doku kesildiği için işlem sırasında ve sonrasında kanama ihtimali bulunur, hastaların hastanede kalış süreleri uzayabilir ve birkaç gün idrar sondası ile yaşamak zorunda kalabilirler. En çok çekinilen konulardan biri de cerrahinin erkeklik fonksiyonları üzerindeki olası yan etkileridir.

Ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi ise bu endişelere alternatif bir yanıt sunar. Bu yöntemde idrar kanalından girilmez, dokular kesilmez veya yakılmaz. Sadece damar içinden ilerlenerek prostatın beslenmesi durdurulur. Anesteziye ihtiyaç duyulmaması, hastanede yatış süresinin çok kısa olması ve anatomik yapıya mekanik bir zarar verilmemesi, bu yenilikçi yöntemi geleneksel ameliyatlardan ayıran en temel özelliklerdir.

Girişimsel radyolojide uygulanan ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi nasıl çalışır?

Ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi, organı fiziksel olarak parçalamak yerine, onu hayatta tutan ve büyümesini sağlayan enerji kaynağını, yani kan akışını kesme mantığına dayanır. Bu durumu suyunu kestiğiniz bir bitkinin yavaş yavaş büzüşüp küçülmesine benzetebiliriz. İnsan vücudunda her doku yaşamak için atardamarlardan gelen taze kana ihtiyaç duyar. Büyümüş olan prostat dokusu da bu büyük hacmini koruyabilmek için çok yoğun bir kılcal damar ağı geliştirmiştir.

İşlemin kalbinde, prostatı besleyen bu ince damarların bulunup tıkanması yatar. Girişimsel radyoloji uzmanları tarafından damar içine çok küçük tıkayıcı tanecikler yerleştirildiğinde, büyümüş prostat dokusunun kan akımı büyük ölçüde durur. Oksijen ve besin alamayan fazla hücreler, doğal bir uyku ve gerileme sürecine girerler. Canlılığını yitiren bu hücreler, vücudun kendi temizleyici sistemleri tarafından yavaşça emilerek ortadan kaldırılır. Zaman içerisinde gerçekleşen bu büzüşme süreci, prostatın hacminde belirgin bir küçülme yaratır. Prostat dışarıdan içeriye doğru küçüldükçe, idrar kanalı üzerindeki baskı hafifler. Böylece idrar yolu yeniden genişler ve hastalar doğal yollarla rahatça işeme fonksiyonlarını geri kazanmaya başlarlar.

İşlem öncesi yapılan hazırlıklar ve ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi öncesi değerlendirme aşamaları nelerdir?

Başarılı bir tedavinin en önemli adımı, hasta güvenliğini merkeze alan titiz bir hazırlık sürecidir. İşlem tamamen damar içinden yürütüleceği için hastanın genel sağlık durumu böbrek fonksiyonları ve kullandığı ilaçlar detaylı bir şekilde değerlendirilir. İşlem sırasında damarları görünür kılmak için kullanılacak özel sıvının böbreklerden rahatça atılabilmesi amaçlanır. Bu nedenle kan tahlilleriyle böbrek değerlerinin istenen seviyelerde olup olmadığı kontrol edilir. Diyabet hastalarının kullandığı bazı ilaçların, işlem öncesinde ve sonrasında kısa bir süreliğine durdurulması gerekebilir.

Hazırlık sürecinin en kritik parçası ise damar haritasının çıkarılmasıdır. Leğen kemiği içindeki damar yapısı her insanda farklılık gösterebilir ve prostatı besleyen damarlar milimetrik inceliktedir. Bu labirent gibi yollarda güvenle ilerleyebilmek için işlemden önce üç boyutlu radyolojik görüntüleme cihazlarıyla bir tür navigasyon haritası oluşturulur. Doktor, prostata giden dalların nereden ayrıldığını işleme başlamadan önce netleştirir.

İşlem öncesinde gerçekleştirilen temel hazırlıklar şunlardır:

• Kan tahlilleri
• Böbrek fonksiyon testleri
• İlaç kullanım incelemesi
• Çok kesitli bilgisayarlı tomografi
• Manyetik rezonans anjiyografi
• Ürolojik muayene bulguları
• İdrar akım testleri

Bu detaylı haritalama sayesinde işlem sırasındaki süre kısalır, hastanın güvenliği en üst düzeye çıkarılır ve müdahalenin başarısı önemli ölçüde desteklenmiş olur.

Herhangi bir kesi yapılmadan ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi adım adım nasıl gerçekleştirilir?

Ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi, klasik ameliyathanelerde değil yüksek teknolojiyle donatılmış anjiyografi laboratuvarlarında gerçekleştirilir. İşlemin en büyük avantajlarından biri, hastanın uyutulmasına veya belden aşağısının iğneyle felç edilmesine gerek duyulmamasıdır. Genellikle el bileğindeki veya kasıktaki atardamara yapılan ufak bir lokal anestezi (bölgesel uyuşturma) sayesinde hasta, etrafında olup biteni duyabilecek kadar uyanık ve rahat bir şekilde işlemi geçirir.

Uyuşturulan bölgeden, iğne deliği inceliğinde bir noktadan damarın içine çok ince, yumuşak plastik bir tüp yerleştirilir. Vücutta hiçbir kesi veya dikiş işlemi uygulanmaz. Uzman hekim, bu ince tüpün içerisinden yönlendirici telleri damar sistemi boyunca ilerleterek leğen kemiği bölgesine ulaştırır. Anlık röntgen görüntüleri sayesinde damarların içi görünür hale getirilir. Ardından, çapları bir milimetreden bile ince olan saç teli kalınlığındaki özel mikro tüpler kullanılarak doğrudan prostatın içine giren kılcal damarlara ulaşılır.

Mikro tüp doğru noktaya yerleştirildiğinde, insan vücuduyla uyumlu, kum tanesi büyüklüğündeki mikrosferler yavaş yavaş damara enjekte edilir. Bu tanecikler kan akımıyla sürüklenerek prostatın içindeki damarları tıkar. Çevre organlara yanlışlıkla tıkayıcı madde gitmemesi için işlem sırasında ileri düzey üç boyutlu güvenlik taramaları yapılır. Prostatın her iki tarafının kan akışı durdurulduktan sonra tüpler geri çekilir. Giriş yerine birkaç dakika baskı uygulanarak işlem sonlandırılır ve bu süreç ortalama bir veya bir buçuk saat içinde tamamlanır.

Kimler ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi için en uygun adaylar arasında gösterilmektedir?

Bu tedavi yöntemi geniş bir hasta grubuna hitap etse de bazı özel durumlardaki hastalar için çok daha öncelikli bir tercih haline gelmektedir. Özellikle uzun yıllar boyunca prostat ilaçları kullanmasına rağmen şikayetleri geçmeyen hastalar bu yöntemin başlıca adaylarıdır. Prostat ilaçları bazı hastalarda ani tansiyon düşmesi, sürekli halsizlik veya cinsel isteksizlik gibi yan etkilere yol açabilir. Bu ilaçları kullanmak istemeyen veya yan etkilerine tahammül edemeyen kişiler için bu yöntem güçlü bir alternatiftir.

Cerrahi açıdan yüksek risk taşıyan hastalar, bu tedaviden en çok fayda gören gruptur. İleri yaşta olan kalp yetmezliği veya ciddi solunum problemleri bulunan hastalar için genel anestezi almak büyük riskler taşır. Damar içinden yapılan bu müdahale, uyutulma gerektirmediği için bu hastalar için güvenli bir kapı aralar. Ayrıca kalp damarlarına stent takılmış ve sürekli kan sulandırıcı kullanmak zorunda olan hastalar, kanama riski çok düşük olduğu için ilaçlarını kesmeden bu tedaviyi alabilirler.

Bu yöntemden fayda görmesi beklenen hasta grupları şunlardır:

• Şikayetleri ilaçlarla düzelmeyenler
• İlaç yan etkilerini tolere edemeyenler
• İleri yaştaki bireyler
• Ciddi kalp rahatsızlığı olanlar
• Akciğer problemleri yaşayanlar
• Kan sulandırıcı kullananlar
• Çok büyük boyutlu prostata sahip olanlar
• Sonda kullanmak zorunda kalanlar

Özellikle devasa boyutlara ulaşmış prostatlarda açık ameliyat gereksinimi doğabileceği için, boyut sınırı olmaksızın uygulanabilen bu tedavi, büyük prostatlı hastalar için de oldukça konforlu bir çözüm sunar.

Hangi özel durumlarda ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi yerine farklı alternatiflere yönelinir?

Bu yöntemin pek çok avantajı olmasına rağmen, her hasta için her zaman en doğru seçenek olmayabilir. İşlemin uygulanabilmesi için leğen kemiği bölgesindeki ana damarların açık olması gerekir. Eğer hastada ileri derecede damar sertliği veya kireçlenmeye bağlı tam damar tıkanıklığı varsa, mikro tüplerle hedefe ulaşmak anatomik olarak mümkün olmayabilir. Bu gibi durumlarda hastaya daha uygun olabilecek farklı tedavi planları değerlendirilmelidir.

Ayrıca hastanın idrar yapamama sorunu prostat büyümesinden değil de mesane kasının sinirsel olarak çalışmamasından kaynaklanıyorsa, prostata yapılacak bir müdahale sorunu çözmeyecektir. İdrar kesesi içinde çok büyük taşların varlığı veya idrar kanalında daha önceden oluşmuş darlıklar da tedavinin başarısını etkileyen faktörlerdir. Ek olarak hastada yüksek evreli prostat kanseri tespit edilmişse, kanser tedavisi tamamen farklı bir uzmanlık alanı olduğu için öncelik onkolojik yaklaşımlara verilir.

İşlemin uygulanmasının uygun bulunmadığı başlıca durumlar şunlardır:

• İleri derecede damar tıkanıklığı
• Nörojenik mesane
• Büyük mesane taşları
• Aktif prostat kanseri
• Ciddi üretra darlığı

Bu gibi özel klinik durumlarda, hastanın genel sağlığı gözetilerek üroloji uzmanlarıyla birlikte farklı tedavi alternatifleri üzerinde durulması en sağlıklı yaklaşımdır.

İşlem sonrasında hastaneden taburcu olma ve ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi sonrası iyileşme süreci nasıldır?

İşlem tamamlandıktan sonra hastalar, damar giriş yerinin güvenliği ve genel durum takibi için hastanedeki odalarına alınırlar. Ortalama birkaç saatlik bir dinlenme süresinin ardından, genel durumu iyi olan hastalar çoğunlukla aynı günün akşamında yürüyerek evlerine dönebilirler. Geleneksel ameliyatların aksine, hastaların çok büyük bir bölümünde işlemden sonra idrar sondası takılmasına ihtiyaç duyulmaz; kişiler kendi kendilerine idrara çıkarak günlük yaşamlarına hızlıca dönebilirler.

Evdeki ilk birkaç gün boyunca, organın kan akımı kesildiği için vücut doğal bir iyileşme tepkisi verir. Bu süreçte bazı hastalarda kasık bölgesinde hafif bir ağrı, hafif vücut kırgınlığı veya idrar yaparken hafif bir yanma hissi görülebilir. Bu durum işlemin işe yaradığının ve prostat dokusunun küçülmeye başladığının bir işaretidir ve genellikle basit ağrı kesicilerle birkaç gün içinde rahatlıkla atlatılır.

Prostatın küçülmesi ve şikayetlerin düzelmesi bir gecede gerçekleşmez, yavaş ve doğal bir süreçtir. İlk birkaç hafta içinde hastalar idrar akışlarında hafif bir rahatlama hissetmeye başlarlar. Asıl belirgin düzelme ve dokudaki maksimum erime, birinci ayla üçüncü ay arasında gerçekleşir. Altı aylık sürecin sonunda hastaların büyük bir kısmı, yıllardır bağımlı oldukları prostat ilaçlarını doktor kontrolünde hayatlarından çıkarabilecek seviyeye gelirler.

Cinsel fonksiyonlar açısından ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi hastalara ne gibi avantajlar sunar?

Tedavinin hastalar tarafından en çok merak edilen ve araştırılan yönlerinden biri, cinsel sağlık üzerindeki etkileridir. Geleneksel prostat ameliyatlarında idrar kanalı ve mesane boynu içeriden kazındığı için, bu bölgedeki anatomik kapakçık sistemi zarar görebilir. Bu kapakçıklar bozulduğunda, orgazm anında meninin dışarı atılması yerine geriye, yani idrar kesesine kaçması durumu yaşanır. Buna kuru boşalma adı verilir ve cerrahi geçiren hastaların büyük çoğunluğunda bu durum kalıcı hale gelebilir.

Ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi, idrar kanalına veya mesane boynundaki kaslara hiçbir cerrahi aletle temas etmez. Tüm müdahale damar içinden gerçekleştiği için o bölgenin anatomik mimarisi bozulmadan kalır. Bu sayede işlem sonrası kuru boşalma yaşanma riski çok düşük düzeylere iner.

İşlemin cinsel sağlık açısından sağladığı temel avantajlar şunlardır:

• Kuru boşalma riskinin oldukça düşük olması
• Ereksiyon fonksiyonlarının büyük oranda korunması
• Anatomik kapakçık sistemine zarar verilmemesi
• Psikolojik açıdan özgüvenin zedelenmemesi
• Sinir dokularına mekanik temas edilmemesi

Prostat çevresinden geçen ve sertleşmeyi sağlayan sinir dokuları, kesme veya yakma işlemi olmadığı için mekanik olarak hasar görmez. Böylece hastalar, işlem öncesindeki cinsel yaşantılarına ve fizyolojik alışkanlıklarına işlemden sonra da genel olarak aynı şekilde devam etme imkanı bulurlar. Bu durum hastanın psikolojik bütünlüğü açısından son derece kıymetlidir.

Uzun dönemde şikayetlerin tekrarlama riski var mıdır ve ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi kalıcı bir çözüm müdür?

İyi huylu prostat büyümesi, yaşlanmaya bağlı olarak ömür boyu devam edebilen kronik bir süreçtir. Bu nedenle tıp dünyasında uygulanan hiçbir tedavi, ömrün sonuna kadar prostatın bir daha asla büyümeyeceğini garanti edemez. Ancak ameliyatsız prostat büyümesi tedavisi sonrasında yapılan uzun yıllara yayılan bilimsel takipler, elde edilen olumlu sonuçların genellikle kalıcı nitelikte olduğunu ve şikayetlerin uzun yıllar boyunca geri dönmediğini göstermektedir. Çoğu hasta beş ila yedi yıllık süreleri çok rahat ve konforlu bir şekilde geçirir.

Yine de yıllar sonra bezin farklı bölgelerinde yeni hücre büyümeleri meydana gelirse, şikayetler hafif şekilde tekrar başlayabilir. Bu durumda yöntemin sunduğu çok önemli bir avantaj devreye girer. Bu işlem dokularda kalıcı bir yara izi veya sert yapışıklıklar bırakmaz. Dolayısıyla ihtiyaç duyulduğunda işlem aynı güvenlikle ikinci kez tekrarlanabilir.

Ayrıca bu tedavi, gelecekte ihtiyaç duyulabilecek farklı tıbbi müdahalelerin önünü kapatmaz. Hasta yıllar sonra klasik bir prostat ameliyatı olmak isterse veya tıbbi gereklilik doğarsa, daha önceden embolizasyon yaptırmış olması cerrahiye hiçbir teknik engel teşkil etmez.

Prof. Dr. Özgür KILIÇKESMEZ

Prof. Dr. Özgür Kılıçkesmez, minimal invaziv damar içi tedavilere odaklanan, Türkiye’nin önde gelen girişimsel radyoloji ve nöroradyoloji uzmanlarından biridir. Anevrizma ve inme tedavileri, embolizasyon işlemleri, tiroid ve paratiroid hastalıklarının ameliyatsız tedavileri, girişimsel onkoloji ve periferik damar girişimleri başlıca uzmanlık alanları arasındadır. Halen İstanbul Memorial Göztepe Hastanesi Girişimsel Radyoloji ve Nöroradyoloji Bölümü Sorumlusu olarak görev yapmaktadır.

1997 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun olan Prof. Dr. Kılıçkesmez, 2012–2013 yıllarında Londra Guy’s & St Thomas’ ve King’s College Hospital’da “Clinical Fellow” olarak girişimsel radyoloji ve onkoloji alanında ileri eğitim almıştır. 2020 yılında profesör unvanını almış, aynı yıl SBÜ Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Girişimsel Radyoloji Kurucu Hekimi olmuştur. Ayrıca EBIR (European Board of Interventional Radiology) sertifikasına sahiptir.

Prof. Dr. Kılıçkesmez’in 94 uluslararası, 40 ulusal makalesi ve 2500’ün üzerinde atıfı bulunmaktadır. American Journal of Roentgenology (AJR) ve Diagnostic & Interventional Radiology gibi prestijli dergilerde hakemlik yapmaktadır. Klinik ve akademik deneyimiyle inme tedavisi, beyin anevrizması, embolizasyon, tümör ablasyonu ve tiroid/paratiroid hastalıklarının minimal invaziv tedavileri konularında ulusal ve uluslararası alanda referans gösterilen bir isimdir.