Wat is een Herniaoperatie? Hoe Wordt Deze Uitgevoerd?

Een herniaoperatie in de onderrug is het proces waarbij het herniaweefsel dat door een scheur in de wervelschijf druk uitoefent op de zenuwen, fysiek uit het lichaam wordt verwijderd met behulp van microchirurgie of endoscopische systemen. Deze operatie wordt meestal uitgevoerd door via een kleine incisie in de lendenregio binnen te gaan en, onder anesthesie, de beschadigde fragmenten die de zenuw samendrukken te reinigen. Tegenwoordig komen bij de oplossing van dit mechanische probleem, dat hevige lage rug- en beenpijn veroorzaakt, opties voor een niet-chirurgische behandeling van een hernia in de onderrug naar voren als een sterk alternatief voor traditionele open chirurgie. Interventionele radiologiemethoden die worden toegepast onder begeleiding van geavanceerde radiologische beeldvormingsapparaten, bieden de mogelijkheid om met naalden rechtstreeks in te grijpen in het probleemgebied zonder weefselincisie of narcose, en zorgen voor een snel, littekenloos en comfortabel herstelproces.

Hoe is de structuur van onze wervelkolom en hoe beïnvloedt deze de ontwikkeling van een hernia in de onderrug?

De structuur die het menselijk lichaam rechtop houdt, ons in staat stelt te bewegen en het ruggenmerg beschermt, dat de hoofdweg van ons zenuwstelsel is, noemen wij de wervelkolom. U kunt onze wervelkolom zien als een stevige kolom die bestaat uit op elkaar gestapelde botten. Vooral onze lendenregio (lumbale regio) is het meest beweeglijke deel dat het volledige gewicht van ons lichaam draagt, bewegingen zoals buigen, rechtop komen en draaien mogelijk maakt, en het meest aan druk wordt blootgesteld. Om te voorkomen dat deze botten tegen elkaar wrijven, om onze bewegingen soepel te maken en om de schokken op te vangen die ontstaan tijdens lopen, rennen of het optillen van een voorwerp, bevinden zich tussen elke twee botten speciale kraakbeenkussentjes die wij “tussenwervelschijven” noemen.

De structuur van deze schijven heeft een zeer perfecte engineering. De schijf vergelijken met een gevulde donut is een uitstekende manier om de structuur ervan te begrijpen. Aan de buitenkant bevindt zich een harde wand, bestaande uit zeer sterke vezels, die voorkomt dat het materiaal binnenin naar buiten treedt. Precies in het midden van deze wand bevindt zich een flexibele kern met een geleiachtige consistentie, die veel water bevat en de taak heeft belastingen op te vangen. Bij een gezond persoon hebben deze schijven een weerstand die zelfs tonnen gewicht kan weerstaan. Na verloop van tijd bereiden echter verschillende omgevings- en fysieke factoren de weg voor het verslechteren van deze perfecte structuur.

De belangrijkste factoren die de schijfstructuur verzwakken zijn:

• Het verouderingsproces
• Overgewicht
• Een sedentair leven
• Roken
• Zwaar tillen
• Genetische factoren
• Houdingsstoornissen
• Zwakke spieren
• Beroepsmatige overbelasting

Wat is een hernia in de onderrug en met welke symptomen treedt deze op?

Onder invloed van de negatieve factoren die wij hierboven hebben genoemd, verliest die sterke en beschermende vezellaag die de buitenkant van de schijf omringt na verloop van tijd zijn elasticiteit, verzwakt hij en beginnen er kleine scheurtjes in te ontstaan. Vooral als de diepe rug- en buikspieren niet sterk genoeg zijn, raakt het evenwicht van de wervelkolom verstoord en komt de belasting die normaal door de spieren gedragen zou moeten worden, rechtstreeks op deze verzwakte schijven terecht. Wanneer een verkeerde beweging wordt gemaakt, een zwaar voorwerp verkeerd wordt opgetild of lange tijd in een verkeerde houding wordt gezeten, scheuren deze verzwakte vezels aan de buitenkant van de schijf.

Precies op dit punt lekt de flexibele, geleiachtige substantie binnenin door deze scheuren naar buiten, dus naar het wervelkanaal en naar het gebied waar de zenuwen zich bevinden die naar onze benen gaan. De situatie waarbij dit uitpuilende weefsel de zenuwen beknelt, verdrukt en er fysiek druk op uitoefent, noemen wij in het algemeen een hernia in de onderrug. Het probleem is echter niet alleen een mechanische beknelling. De structuur van deze naar buiten gelekte geleiachtige substantie is chemisch gezien zuur. Wanneer deze in contact komt met zenuwweefsel, veroorzaakt zij een zeer hevige ontsteking, een verstoring van de microscopische bloedcirculatie en ernstig oedeem rond de zenuw. Deze chemische irritatie start de bekende ischiaspijn die de patiënt beschrijft als een elektrische schok of branderig gevoel dat begint in de onderrug, naar de bil gaat en vandaar tot aan de hiel afdaalt.

De meest voorkomende symptomen van een hernia in de onderrug zijn:

• Hevige lage rugpijn
• Pijn die naar de bil uitstraalt
• Zeurende pijn die naar het been uitstraalt
• Gevoelloosheid in de voeten
• Tintelend gevoel
• Spierzwakte
• Moeite met lopen
• Bewegingsbeperking
• Urine-incontinentie

In welke situaties is een herniaoperatie in de onderrug absoluut noodzakelijk?

Een grote meerderheid van de mensen bij wie in de samenleving een hernia wordt vastgesteld, kan ten onrechte denken dat zij onmiddellijk op de operatietafel moeten gaan liggen. Volgens statistieken en medische gegevens kan echter een zeer groot deel van de gevallen van een hernia in de onderrug herstellen met niet-chirurgische methoden zoals rust, correct medicijngebruik, fysiotherapie en specifieke oefeningen die de rugspieren versterken. Een operatie wordt slechts bij enkele van elke honderd patiënten werkelijk noodzakelijk.

Wanneer is chirurgisch ingrijpen dus onvermijdelijk? Als de patiënt ondanks alle toegepaste fysiotherapie- en medicatieregimes wekenlang niet van ondraaglijke pijn afkomt die naar het been uitstraalt, hem niet laat slapen en zijn levenskwaliteit tot nul terugbrengt, komt de chirurgische optie op tafel. Nog belangrijker is echter dat er enkele alarmsignalen zijn die aantonen dat de druk op de zenuw nu blijvende schade begint te veroorzaken. Wanneer de zenuw zijn functies begint te verliezen, ontstaan er zwaktes in de beenspieren die moeilijk omkeerbaar zijn.

De urgente en gevaarlijke situaties die een operatie vereisen zijn:

• Progressief krachtsverlies
• Ontwikkeling van een klapvoet
• Verlies van darmcontrole
• Verlies van blaascontrole
• Ondraaglijke pijn
• Progressieve gevoelloosheid
• Niet rechtop kunnen staan

Wanneer deze symptomen optreden, is het een medische noodzaak om dat herniafragment daar met een chirurgische ingreep fysiek te verwijderen om de zenuw te redden en blijvende verlamming te voorkomen.

Wat zijn de traditionele methoden voor een herniaoperatie in de onderrug en hoe worden ze uitgevoerd?

Met de ontwikkeling van medische technologieën hebben ook herniaoperaties in de onderrug een grote evolutie doorgemaakt. De tegenwoordig meest toegepaste chirurgische methode wordt “Microdiscectomie” genoemd en is een ingreep die wordt uitgevoerd onder geavanceerde chirurgische microscopen. Deze operatie wordt meestal uitgevoerd onder algemene anesthesie, waarbij de patiënt volledig in slaap wordt gebracht. In de onderrug van de patiënt wordt op het punt dat precies boven het gebied van de hernia ligt een kleine incisie van gemiddeld twee centimeter gemaakt. De weefsels en spieren onder de huid worden met speciale instrumenten voorzichtig opzij gehouden en de wervel wordt bereikt. De chirurg verwijdert een klein deel van het botweefsel en het onderliggende bindweefsel om de weg naar de zenuw vrij te maken. Dankzij de enorme vergroting en sterke verlichting die de microscoop biedt, worden de herniafragmenten die de zenuwwortel samendrukken, met microchirurgische instrumenten uit hun positie verwijderd, terwijl de zenuwwortel zorgvuldig wordt beschermd.

Een andere populaire chirurgische optie is “Endoscopische Discectomie”, oftewel in de volksmond de gesloten herniaoperatie. Bij deze methode is de incisie veel kleiner en wordt de ingreep uitgevoerd via mini-openingen van slechts enkele millimeters. In het behandelgebied wordt een dunne buis geplaatst met aan het uiteinde een high-definition camera. Dankzij de camera wordt het herniaweefsel in sterk vergrote vorm op het scherm bekeken en van de zenuw verwijderd.

In veel ernstigere gevallen, bijvoorbeeld als de hernia-schijf volledig is ingezakt, er een ernstige vernauwing in het wervelkanaal is en er wervelverschuiving (instabiliteit) is ontstaan, worden “Laminectomie” of fusieoperaties toegepast, die in de volksmond bekendstaan als platinachirurgie. Bij deze ingrepen wordt het achterste bot van de wervelkolom verbreed, wordt de volledig beschadigde schijf uit zijn plaats verwijderd en worden titanium kooien tussen twee wervelbotten geplaatst om de stabiliteit van de wervelkolom opnieuw te waarborgen.

Wat zijn de risico’s na een herniaoperatie in de onderrug en wat is het Failed Back Surgery Syndrome?

Hoe ontwikkeld de chirurgische technieken ook zijn, elke chirurgische ingreep brengt van nature bepaalde risico’s en nadelen met zich mee. Helaas kunnen niet alle patiënten die een herniaoperatie ondergaan, een volledig pijnvrij en probleemloos leven bereiken. Na de operatie kunnen bij sommige patiënten lichte of matige chronische lage rugpijnen, pijn in de vorm van zeuren in de benen en bewegingsbeperkingen aanhouden.

Bij open of microscopische operaties is het onvermijdelijk dat er een incisie in de weefsels wordt gemaakt, dat de spieren worden losgemaakt om het bot te bereiken en dat anesthesie wordt toegediend. Een van de meest gevreesde gevolgen van operaties is echter de aandoening die “epidurale fibrose” wordt genoemd. Het lichaam vertoont een natuurlijke reactie om de weefselschade in het geopereerde gebied te herstellen en vormt daar littekenweefsel. Dit harde weefsel kan na verloop van tijd als een kleefstof de zenuwwortel omringen. Hoewel de hernia fysiek is verwijderd, raakt de zenuw dit keer opgesloten en verstikt binnen dit littekenweefsel, waardoor de pijn opnieuw verergert. De situatie waarbij de pijn van de patiënt niet verdwijnt als gevolg van het terugkeren van de hernia op dezelfde plaats of het ontstaan van deze verklevingen, wordt “Failed Back Surgery Syndrome” genoemd en de behandeling ervan is een zeer moeilijk proces.

Algemene risico’s die na de operatie kunnen worden tegengekomen zijn:

• Ontwikkeling van infectie
• Bloedingsproblemen
• Zenuwbeschadiging
• Anesthesiecomplicaties
• Epidurale fibrose
• Terugkeer van de hernia
• Chronische pijn

Waar moet men op letten tijdens het herstelproces na een herniaoperatie in de onderrug?

Patiënten die geopereerd zijn, moeten tijdens het herstelproces zeer voorzichtig zijn zodat de weefsels goed genezen en de gezondheid van de wervelkolom behouden blijft. Vooral bedhoudingen zijn in de eerste weken van groot belang. Om spierspasmen te doorbreken en de belasting op de wervelkolom te verlichten, moeten bij rugligging kussensteunen onder de knieën en heupen worden geplaatst. Wanneer men op de zij ligt, moeten de benen licht naar de buik worden opgetrokken zodat de wervelkolom recht blijft, en moet er absoluut een kussen tussen beide knieën worden geplaatst. Op de buik slapen wordt zeker niet aanbevolen, omdat dit de natuurlijke kromming van de onderrug verstoort. Zodra het herstel begint, is het voor een gezond leven noodzakelijk om te starten met multidisciplinaire fysiotherapie- en revalidatieprogramma’s, zodat het lichaam zijn vroegere soepelheid en spierkracht terugkrijgt.

De basisregels die tijdens de herstelperiode moeten worden nageleefd zijn:

• Niet op de buik slapen
• Steun gebruiken bij zijligging
• Zwaar tillen vermijden
• Geen plotselinge draaibewegingen maken
• Regelmatig wandelen
• Doorgaan met fysiotherapie
• Het ideale gewicht behouden
• Op de houding letten
• Niet langdurig zitten

Wat is interventionele radiologie bij de behandeling van een hernia in de onderrug en hoe worden niet-chirurgische oplossingen toegepast?

Veel patiënten zijn terecht terughoudend om algemene anesthesie te krijgen, een incisie in hun lichaam te laten maken, dagenlang in het ziekenhuis te verblijven en van hun werk verwijderd te blijven. Juist op dit punt komt “Interventionele Radiologie” in beeld, die een perfecte brug vormt tussen traditionele medicamenteuze behandelingen en chirurgische operaties.

Interventionele radiologie werkt onder begeleiding van uiterst geavanceerde hightech beeldvormingsapparaten zoals echografie, fluoroscopie (scopie), computertomografie of magnetische resonantie (MR). De logica ervan is uiterst elegant en effectief: in plaats van de weefsels van de patiënt met een scalpel te snijden en te bewerken, wordt het lichaam via wegen zo klein als een naaldgaatje binnengegaan en wordt het probleemgebied dat de pijn veroorzaakt rechtstreeks behandeld. Tijdens deze ingrepen wordt dankzij beeldvormingsapparaten de binnenkant van het menselijk lichaam direct en live op monitoren gevolgd. De route, hoek en afstand tot de zenuw van de gebruikte speciale naalden staan onder millimetrische precisie onder controle. Op deze manier wordt de foutmarge tot nul teruggebracht en worden veilige, rechtstreeks op het doel gerichte behandelingen uitgevoerd.

Wat zijn de voordelen van behandeling van een hernia in de onderrug met interventionele radiologie ten opzichte van een operatie?

Het comfort en de medische voordelen die deze niet-chirurgische methoden voor patiënten bieden, zijn behoorlijk groot in vergelijking met traditionele open operaties. Bijna alle ingrepen worden uitgevoerd onder lokale anesthesie of met lichte kalmerende middelen terwijl de patiënt bij bewustzijn is. Omdat er geen scalpel in het lichaam wordt gebruikt, ontstaat er geen schade aan huid of spieren, worden er geen hechtingen geplaatst en blijft er geen operatielitteken op het lichaam achter. Omdat er geen snij- en bewerkingsproces is, verdwijnt het risico op weefselverkleving (epidurale fibrose), dat het grootste nadeel van open chirurgie is.

De belangrijkste voordelen van interventionele radiologiemethoden zijn:

• Vereist geen algemene anesthesie
• Er wordt geen chirurgische incisie gemaakt
• Laat geen hechtingslitteken achter
• Het bloedingsrisico is laag
• Het infectierisico is zeer gering
• Een ziekenhuisopname is niet nodig
• Het herstelproces is snel
• Weefsels worden niet beschadigd
• Veroorzaakt geen risico op verkleving
• De ingreep kan worden herhaald

De meeste patiënten kunnen een uur na de ingreep lopend naar huis terugkeren en de volgende dag gemakkelijk hun dagelijkse leven en bureauwerk hervatten.

Wat is een gerichte injectie (epidurale steroïde) voor een hernia in de onderrug en hoe is het effect?

De eerste stap van niet-chirurgische behandelingen wordt gevormd door epidurale steroïde-injecties, die in de volksmond vaak bekendstaan als “gerichte injectie”. Het belangrijkste doel van deze behandeling is om het zure branderige gevoel, de ontsteking en het oedeem die worden veroorzaakt door de vloeistof die uit de schijf lekt rond de zenuw, direct bij de bron te laten opdrogen. Terwijl via de mond ingenomen pijnstillers zich via het bloed door het hele lichaam verspreiden en hun effect verliezen, wordt bij deze methode een krachtig oedeemoplossend medicijnmengsel onder begeleiding van beeldvormingsapparaten met een millimetrische naald precies achtergelaten op het punt waar de hernia de zenuw samendrukt.

Om er zeker van te zijn dat de naald de juiste plaats bereikt, wordt eerst een gekleurde vloeistof (contrastmiddel) ingebracht. Hoe het medicijn zich rond de zenuw verspreidt, wordt live op het scherm gevolgd en nadat dit is goedgekeurd, wordt het eigenlijke therapeutische medicijn geïnjecteerd. De ingreep is uiterst veilig en biedt de patiënt snelle verlichting. Wanneer het oedeem rond de zenuw oplost, neemt de pijn af, stopt de spierspasme en kan het lichaam zijn eigen natuurlijke herstelmechanisme activeren en dat kleine herniafragment na verloop van tijd laten verdwijnen.

Hoe worden ozontherapie en nucleoplastie voor een hernia in de onderrug uitgevoerd?

Als de hernia niet alleen oedeem veroorzaakt, maar ook een duidelijke mechanische uitstulping richting het wervelkanaal heeft gevormd, worden technologieën gebruikt die erop gericht zijn de fysieke omvang van de hernia via niet-chirurgische wegen te verkleinen. Bij de ingreep die “Nucleoplastie” wordt genoemd, wordt onder fluoroscopische begeleiding met een zeer dunne canule precies het centrum van de schijf binnengegaan. Dankzij een dun draadje dat via deze canule wordt ingebracht en radiofrequentie- of plasma-energie uitzendt, wordt het overtollige beschadigde weefsel in de schijf binnen enkele seconden verhit en verdampt. Wanneer de hoeveelheid materiaal binnenin afneemt, daalt de inwendige druk van de schijf en wordt het naar buiten uitpuilende herniafragment door vacuümwerking naar binnen teruggetrokken.

Een andere populaire en effectieve toepassing van deze logica is intradiscale ozontherapie (ozononucleolyse). Op dezelfde manier wordt onder beeldvormingsbegeleiding een mengsel van zuivere zuurstof en ozongas in de schijf geïnjecteerd. Ozongas is een zeer krachtige antioxidant en uitdrogend middel. Door het water in de hernia snel op te nemen, zorgt het ervoor dat de hernia verschrompelt en kleiner wordt. Bovendien droogt de ontsteking in het gebied op dankzij het natuurlijke ontstekingsremmende effect van ozon en wordt het herstel van beschadigde weefsels op cellulair niveau versneld. Vooral in de afgelopen jaren wordt het herstelproces veel krachtiger ondersteund door, samen met ozon, celvernieuwende vloeistoffen zoals PRP, verkregen uit het eigen bloed van de patiënt, in de schijf toe te dienen.

Wat is laserbehandeling (PLDD) voor een hernia in de onderrug en hoe zorgt deze voor herstel?

Percutane Laser Disc Decompressie (PLDD) is gebaseerd op het principe dat de schijf een gesloten hydraulisch systeem is met water erin. Denk aan een gesloten ballon; als u zelfs maar een zeer kleine hoeveelheid lucht of water uit deze ballon verwijdert, daalt de spanning die van binnenuit op de wanden van de ballon wordt uitgeoefend onmiddellijk.

Bij deze ingreep wordt, terwijl de patiënt op de buik ligt, alleen het toegangspunt verdoofd en wordt een speciale naald in het centrum van de schijf geplaatst. Door deze naald wordt een laservezel geleid die zo dun is als een haar. Met behulp van laserenergie wordt slechts een zeer klein deel van de vloeistof precies in het centrum van de schijf verdampt. Zelfs deze zeer kleine verdamping is voldoende om de hoge hydro-mechanische druk in de schijf met de helft te verminderen. Wanneer de druk daalt, verdwijnt de spanning in het hernia-gebied en kan de zenuw opgelucht ademhalen. Hoewel op MRI’s die na de ingreep worden gemaakt de grootte van de hernia misschien niet meteen kleiner lijkt, verdwijnen de verschrikkelijke pijnen die naar het been van de patiënt uitstralen dramatisch doordat de druk binnenin is afgenomen. Het is een zeer effectieve methode bij beginnende of matige hernia’s.

Wat is de radiofrequentiemethode bij pijn door een hernia in de onderrug en waarvoor dient deze?

Soms blijft de zenuwwortel, ook al is de hernia van de patiënt kleiner geworden of behandeld, maandenlang pijnsignalen produceren alsof het een defecte elektrische kabel is die kortsluiting maakt, omdat deze langdurig verdrukt en geïrriteerd is geweest. In deze situaties komt de methode die “Radiofrequente Neuromodulatie” wordt genoemd te hulp.

De interventieradioloog plaatst de radiofrequentienaald onder begeleiding van high-definition apparaten rechtstreeks op de zenuwwortel die deze defecte pijnsignalen naar de hersenen doorgeeft. Bij de ingreep wordt een speciale modus gebruikt, “Gepulseerde (Pulsed) RF” genoemd, om de zenuw niet te verbranden en geen blijvende schade te veroorzaken. Er wordt stroom aan de zenuw gegeven met korte radiogolven op millisecondenniveau en daarna wordt gewacht tot deze afkoelt. Zo komt de temperatuur nooit boven 42 graden. Dankzij deze elektromagnetische golven worden, zonder enige schade aan de motorische zenuwen die de patiënt in staat stellen zijn been te bewegen, alleen de dunne zenuwvezels die pijn dragen verdoofd en wordt de overdracht van pijn naar de hersenen geblokkeerd. Dit is als het ware een proces zoals een computer formatteren of resetten en zorgt voor langdurige ernstige verlichting van de pijn van de patiënt.

Wanneer hebben Diskogel- en epiduroscopietoepassingen de voorkeur bij een hernia in de onderrug?

Een andere niet-chirurgische behandelingsoptie die de ontwikkelende medische technologieën bieden, is het injecteren van een speciale, weefselvriendelijke gel (Diskogel) in de schijf onder beeldvormingsbegeleiding. Wanneer deze gelstructuur de schijf bereikt, brengt zij de druk daar in evenwicht, verhoogt zij de waterbindende capaciteit en helpt zij de schijf haar oude elasticiteit terug te krijgen, waardoor het terugtrekken van de hernia naar binnen wordt ondersteund.

Als een patiënt in het verleden een open herniaoperatie in de onderrug heeft ondergaan en de pijn niet is verdwenen, is er meestal sprake van “Failed Back Surgery Syndrome” en verklevingen. In dit geval wordt een geavanceerde ingreep toegepast die “Epiduroscopie” wordt genoemd. Via de natuurlijke anatomische opening in het stuitbeengebied van de patiënt wordt met zeer dunne en flexibele camerasystemen, met aan het uiteinde een optische lens, binnengegaan en wordt langs het wervelkanaal opgeschoven. Dankzij deze microcamera’s worden de littekens die de zenuw beknellen en verstikken rechtstreeks op het scherm gezien. Met laser, radiofrequentie of mechanische apparaten die via hetzelfde systeem worden ingebracht, worden deze verklevingen veilig afgeschaafd en geopend, en wordt de zenuw bevrijd uit het nauwe gebied waarin hij bekneld zat.

Waarom moet interventionele radiologie worden overwogen vóór de beslissing voor een herniaoperatie in de onderrug?

Een hernia in de onderrug is een ernstige aandoening die de mens zowel lichamelijk als psychologisch buitengewoon uitput en zelfs de eenvoudigste activiteiten van het dagelijks leven in een marteling kan veranderen. In traditionele behandelbenaderingen worden patiënten die geen baat hebben bij pijnstillers en fysiotherapie vaak rechtstreeks geconfronteerd met open chirurgische opties. In de hedendaagse medische praktijk staan echter respect voor weefsels en beschermende geneeskunde op de voorgrond. Wanneer de blijvende risico’s van traditionele open operaties, zoals anesthesie, bloeding, ziekenhuisverblijf en vooral verkleving (fibrose) die na de operatie kan ontstaan, in aanmerking worden genomen, moet chirurgie altijd de laatste optie zijn.

Als u hevige pijn in uw onderrug en been heeft, maar geen rode vlag-symptomen die een zeer urgente operatie vereisen, zoals het begin van verlamming in uw enkel, plotseling urineverlies of ernstige krachtsvermindering in het been, dan zijn interventionele radiologietoepassingen de veiligste weg die u moet overwegen voordat u onder het mes gaat. Gerichte behandelingen die onder begeleiding van beeldvormingsapparaten worden toegepast, ozontoepassingen, laserprocedures die de druk in de schijf verlagen en radiofrequentiebehandelingen die pijnsignalen stoppen, zijn de meest rationele opties die zijn ontwikkeld om u weer gezond te maken zonder schade toe te brengen aan uw lichaam en anatomische integriteit.